Durf grenzen te stellen: liefdevol en duidelijk bij een eetstoornis

Je staat in de supermarkt met een lijstje dat niet van jou is. Alleen dat ene merk yoghurt. Geen gewone melk, alleen de lightversie. Thuis wacht een kind dat boos wordt als je het verkeerde meeneemt. Dus je loopt nog een rondje, op zoek naar precies het goede pak.

Misschien herken je ook dit:

  • "Als ik nee zeg, eet ze helemaal niets. Dan geef ik toch maar toe."

  • "Ik kook inmiddels twee maaltijden. Eén voor ons, één voor hem."

  • "Hij schreeuwde tegen me. Ik zei niets, want ik wilde het niet erger maken."

  • "Ik weet niet meer wat normaal is en wat de eetstoornis is."

Je bent niet slap. Je bent bang. Bang dat je kind nog minder gaat eten, bang voor ruzie, bang om je kind te kwetsen. Dat is begrijpelijk. Maar ouders en jongeren die het meemaakten, zeggen allemaal hetzelfde: grenzen stellen hoort bij liefde.

"Mijn wil was wet"

Ad kreeg op zijn vijftiende anorexia. Jaren later, hersteld, schreef hij over zijn moeder. Hij noemde haar een wereldvrouw en zijn rots in de branding. Maar hij was ook eerlijk over wat er beter had gekund.

"In de periode dat mijn eetstoornis het heftigst was regeerde ik. Mijn wil was wet."

Hij had een eigen menu en eigen eisen voor de boodschappen. Als iets hem niet beviel, liet hij dat merken. Zijn moeder accepteerde dat vaak.

"Achteraf gezien had ze op deze momenten leiding moeten nemen door het stellen van duidelijke grenzen. Tot hier en niet verder."

Zijn advies aan ouders:

"Ben niet bang om je kind te kwetsen. Durf grenzen te stellen."

Dat is bijzonder om te lezen, juist van iemand die zelf de eetstoornis had. Achteraf had hij die grenzen nodig gehad. Lees het hele verhaal van Ad en zijn moeder Anja.

Waarom zijn grenzen zo moeilijk?

Omdat de eetstoornis slim is. Elke grens voelt voor je kind als een bedreiging, en de eetstoornis reageert daarop met boosheid, tranen of dreigen niet te eten. Als ouder wil je dat vermijden. Dus je geeft een beetje toe. En nog een beetje. Tot je merkt dat het hele huis om de eetstoornis draait.

Een moeder beschreef die zoektocht zo:

"In hoeverre ga je mee in de eetstoornis en waar trek je de grens."

En Angelique, moeder van een zoon met een eetstoornis, schreef over spontane uitjes en feestjes die niet meer lukten:

"Ik moet daar wel op letten dat ik daar niet al teveel aan toegeef. Ik vind dat moeilijk om daar een middenweg in te vinden."

Die middenweg zoeken alle ouders. Er is geen formule. Maar er zijn wel een paar dingen die helpen.

Grenzen rond eten: samen met de behandelaar

Grenzen rond eten stel je het best niet alleen. Wat er op tafel komt, hoeveel en wanneer: dat spreek je af met de behandelaar of diëtist van je kind. Dan hoef je niet zelf te bedenken wat genoeg is. En je kunt je kind zeggen: "Dit is de afspraak. Daar gaan we niet over onderhandelen."

Een oud artikel op deze site gaf ouders mee:

"Benoem ook dat je niet met de eetstoornis in discussie gaat."

Vader Thijs noemde het cruciaal om duidelijke afspraken te maken met zijn zoon en te controleren of die werden nagekomen. Dat is geen wantrouwen. Het is structuur, en structuur geeft rust.

Belangrijk: kook in principe één maaltijd voor het hele gezin, tenzij de behandelaar iets anders adviseert. Twee menu's geven de eetstoornis ruimte. Afbouwen doe je stap voor stap en in overleg.

Grenzen rond gedrag: jij mag er ook zijn

Grenzen gaan niet alleen over eten. Ze gaan ook over hoe er met jou en de rest van het gezin wordt omgegaan. Annekarien, moeder van een dochter met boulimia, schreef daarover heel stellig:

"Als je dochter je uitscheld, dan hoef je dat niet te accepteren!"

Zij leerde dat haar gezin uit "pleasers" bestond: mensen die slecht hun grenzen konden aangeven. Haar advies was om in je kracht te gaan staan, en te zeggen dat je niet wilt dat er zo met je wordt omgegaan.

"In liefde naar jezelf en in liefde naar je kind."

Je kind is ziek, maar heeft nog steeds verantwoordelijkheid voor hoe het met anderen omgaat. Je kunt begrip hebben voor de angst achter het gedrag en tegelijk zeggen: dit is niet oké. Lees ook waarom je kind zo boos of afwijzend reageert en ruzie met je kind doorbreken.

Laat zien wat het met je doet

Ad noemde nog iets. Zijn moeder liet zelden zien wat zijn gedrag met haar deed. Ze hield haar emoties voor zich, bang hem te kwetsen. Zijn advies: "Laat eens zien wat het gedrag van je kind bij jou losmaakt."

Dat betekent niet dat je moet ontploffen. Het betekent dat je eerlijk bent, vanuit jezelf. Je kind leert daarvan dat gevoelens er mogen zijn, ook de moeilijke. Juist dat is vaak iets wat een kind met een eetstoornis zelf nog moet leren.

Kies een rustig moment. Niet aan tafel, niet midden in een ruzie. Bijvoorbeeld de volgende ochtend in de auto: "Gisteren zei je iets wat me raakte. Ik wil dat je weet wat dat met me deed." Kort, zonder verwijt, en daarna laat je het rusten.

Wat kun je zeggen?

  • "Ik koop wat op het lijstje staat dat we met de diëtist hebben gemaakt. Niet meer, niet minder."

  • "Ik ga niet discussiëren over wat er op je bord ligt. Dit is de afspraak."

  • "Ik word verdrietig als je zo tegen me praat. Ik wil dat je daarmee stopt."

  • "Ik snap dat je bang bent. Ik blijf naast je zitten. En we doen het toch."

  • "Ik ben niet boos op jou. Ik ben boos op wat de eetstoornis van je vraagt."

Wat helpt wel en wat niet

Wat helpt:

  • Afspraken maken met de behandelaar en die samen met je partner uitvoeren.

  • Rustig en voorspelbaar blijven, ook als je kind boos wordt.

  • Grenzen herhalen in korte zinnen, zonder lange uitleg.

  • Warmte geven naast de grens: een arm om je kind heen na een zware maaltijd.

Wat niet helpt:

  • Grenzen stellen in een opwelling, midden in een ruzie.

  • Dreigen met straf die je niet uitvoert.

  • Elke dag opnieuw onderhandelen.

  • Alles toestaan uit angst dat je kind anders niets eet.

Streng en warm tegelijk

De moeder die zich afvroeg hoever ze moest meegaan in de eetstoornis, kwam na jaren tot een advies dat grenzen en liefde verbindt:

"Wees streng, trek een grens en blijf praten."

Streng zijn en warm zijn sluiten elkaar niet uit. Integendeel. Een kind met een eetstoornis heeft allebei nodig. Een grens zonder warmte voelt als straf. Warmte zonder grens laat je kind alleen met de eetstoornis.

Marie Louise, moeder van een dochter met een eetstoornis en een trauma, zocht juist naar afstand en ruimte voor haar dochter. Maar ook zij schreef: "Hoewel ik haar wel af en toe liefdevol moet begrenzen." Elk kind is anders. De balans verschilt. Maar de grens hoort erbij.

Wordt het thuis onveilig, voor je kind of voor jou? Of zie je lichamelijke signalen zoals flauwvallen? Bel de huisarts of de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.

Lees ook

Wil je oefenen met grenzen stellen, samen met andere ouders? Het BUDDY UP ouder- en naastenprogramma helpt je liefdevol en duidelijk te zijn, begeleid door ervaringsdeskundigen.

Previous
Previous

Wat de eetstoornis van je kind jou over jezelf leert

Next
Next

Ze eet weer, maar nu huilt ze om alles: emoties in het herstel