Waarom reageert mijn kind met een eetstoornis zo boos of afwijzend?

Ik vroeg alleen of ze nog trek had in een kopje thee.

Je vraagt alleen of het goed gaat. En je krijgt een deur in je gezicht. Of een snauw. Of een stilte die harder klinkt dan schreeuwen. Soms zegt je kind dingen die diep snijden: "Je snapt er niks van." "Laat me met rust." "Ik haat je."

En jij staat daar, met al je liefde en zorgen, en weet niet meer wat je moet doen. Dit is voor veel ouders een van de pijnlijkste kanten van een eetstoornis. Het helpt om te begrijpen wat er gebeurt. Dan hoef je het minder persoonlijk te nemen.

Waar komt die boosheid vandaan?

Voor je kind voelt het eetprobleem vaak als bescherming. Het geeft houvast en een gevoel van controle. Als jij je zorgen uit of iets aan het eten wilt veranderen, voelt dat als een aanval op dat houvast. Dan volgt verdediging: boosheid, ontkenning of afstand.

Daaronder zit vaak:

  • Angst. Angst om te eten, om controle te verliezen, om gezien te worden.

  • Schaamte. Boosheid houdt jou op afstand, zodat je niet te dichtbij komt.

  • Uitputting. Weinig eten en voortdurend piekeren maken prikkelbaar.

  • Innerlijke strijd. Een deel van je kind wil misschien hulp, een ander deel niet. Die strijd komt soms als woede naar buiten.

Waarom krijg juist jij de volle laag?

Dat is misschien het meest pijnlijke: je kind is tegen anderen soms nog vriendelijk, maar thuis barst het los. Bij oma is ze een schatje. Bij mij gaat de deur dicht. Een ervaringsdeskundige legt in BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, uit hoe dat voor haar werkte:

"Elke keer als ik me onbegrepen of onzichtbaar voelde werd ik boos en kattig op de mensen om mij heen. Vooral op mijn moeder, want ik wist dat zij toch wel zou blijven. Eigenlijk was ik gekwetst en verdrietig [...]"

Kind (ervaringsdeskundige)

Lees die laatste zin nog eens. Boosheid is vaak een tweede emotie. Ze ligt als een schild over iets wat kwetsbaarder is: verdriet, angst, gekwetst zijn, je niet gezien voelen. Dat noemen we in het boek primaire en secundaire emoties. De boosheid die jij ziet, is de buitenkant. De pijn zit eronder.

En dat je kind het vooral op jou afreageert? Dat is in zekere zin een teken van vertrouwen. Je kind weet dat jij blijft. Dat maakt het niet minder zwaar, maar misschien wel iets minder persoonlijk.

Wat zijn triggers voor die uitbarstingen?

In BUDDY UP wordt het begrip pijnlichaam gebruikt. Dat is de opgestapelde emotionele pijn die iemand met zich meedraagt. Meestal sluimert die. Maar bepaalde situaties maken hem ineens wakker. Dan reageert je kind veel heftiger dan de situatie lijkt te vragen.

Typische triggers die ouders vaak herkennen:

  • Vergelijken. "Je zus doet het toch ook gewoon."

  • Onderbreken. Je kind begint iets te vertellen en jij valt erin met een oplossing.

  • De les lezen. Een uitleg over waarom eten belangrijk is, voor de zoveelste keer.

  • Je niet gehoord voelen. Een "ja maar" na alles wat je kind zegt.

  • Druk rond eetmomenten. Een vraag over het bord, een blik op de portie.

Het helpt om voor jezelf op te schrijven wanneer het de laatste weken misging. Vaak zie je een patroon. Zo kun je sommige triggers vermijden, en andere op een rustiger moment bespreken.

Soms is de woede rond een maaltijd eigenlijk paniek. Het lichaam van je kind schiet in een stressreactie: vechten, vluchten of bevriezen. Op zo'n moment helpt praten weinig. Wat wel kan helpen: rustig blijven, zachter gaan praten, samen even ademhalen of tot tien tellen. En het later opnieuw proberen, als de storm is gaan liggen.

Heb jij ook een pijnlichaam?

Ja. Iedere ouder heeft dat. Je kent het moment: je hebt je de hele dag ingehouden, en dan is één "laat me toch" genoeg. Nu is het klaar. Ook jij hebt oude pijn, vermoeidheid en zorgen die zich opstapelen. Als je kind snauwt, kan dat bij jou iets wakker maken. Voor je het weet, sta je allebei te schreeuwen.

Probeer het op te merken voordat het escaleert. Benoem het desnoods hardop: "Ik merk dat ik boos word. Ik ga even naar buiten." Dat is geen zwakte. Zo laat je zien hoe je met je emoties omgaat, en dat is precies wat je kind ook nog moet leren.

Moet ik het dan maar laten gaan?

Nee. Begrijpen is niet hetzelfde als alles goedvinden. Je kunt de boosheid snappen én een grens houden. Die twee boodschappen mogen tegelijk bestaan.

Het boek noemt dat de boosheid verdragen. Je ziet de boosheid als afweer en "verontschuldigt" je kind: het kiest hier niet bewust voor. Je gaat de strijd niet aan, maar je loopt ook niet weg. En op een rustiger moment zoek je samen naar wat je kind kracht geeft. Waar wordt het blij van? Waar is het trots op? Daar zit de weg terug naar verbinding.

Wat kun je zeggen als je kind uitvalt?

Een paar zinnen die ouders helpen om rustig te blijven en toch duidelijk te zijn:

  • "Ik snap dat je boos bent. Ik ga niet weg. En ik wil niet dat je zo tegen me praat."

  • "Ik hoor dat je het niet wilt. Ik maak me zorgen omdat ik van je houd."

  • "Dit gaat nu niet goed. Ik ga even naar beneden. Over een halfuur kom ik terug."

  • "Ik denk dat er iets onder die boosheid zit. Als je wilt praten, ben ik er."

  • "Je hoeft het nu niet uit te leggen. Ik wil gewoon dat je weet dat ik je zie."

Zeg het kort. Lange uitleg geeft het eetprobleem iets om tegenin te gaan.

Hoe blijf je zelf rustig?

Wat wel helpt:

  • Kies je moment. Niet aan tafel, niet als de spanning al hoog is.

  • Praat vanuit jezelf. "Ik maak me zorgen" landt anders dan "Jij eet niet goed".

  • Laat je verdriet zien in plaats van je boosheid. "Ik vind dit moeilijk" raakt meer dan een verwijt.

  • Neem afstand als het escaleert. Dat is geen opgeven. Dat is zorgen dat het veilig blijft.

  • Kom terug na een ruzie. Een kop thee, een hand op een schouder, "ik houd van je". Laat zien dat de band sterker is dan de ruzie.

Wat je liever niet doet:

  • Discussiëren over porties of over wat "gezond" is. Die discussie win je niet.

  • Terugschreeuwen of dreigen. Het geeft even lucht, maar vergroot de afstand.

  • Straffen of belonen. Daarmee trek je aan het touw met het eetprobleem, en dat verhardt.

  • De boosheid de hele dag laten doorwerken. Morgen is een nieuwe kans.

En als het jou toch overkomt?

Ook jij bent een mens. Misschien ben je zelf weleens uitgevallen, of heb je iets gezegd waar je spijt van hebt. Dat gebeurt in bijna elk gezin met een eetstoornis. Wat telt is het herstel daarna: "Ik was gisteren te boos. Dat spijt me. Ik ben niet boos op jou, ik ben boos op wat dit met ons doet."

En als de boosheid onveilig wordt?

Is er sprake van geweld, brengt je kind zichzelf of anderen in gevaar, of voel je je niet meer veilig? Haal dan direct hulp. Bespreek het met de huisarts of het behandelteam. Bij acuut gevaar bel je 112. Dit hoef je niet alleen op te lossen.

Het is niet wie je kind is

Onder de boosheid zit je kind. Het kind dat lacht, grappig is en van je houdt. Dat kind is er nog. Het eetprobleem en de pijn eronder staan er nu tussen. Hoe beter je dat ziet, hoe minder elke snauw je raakt.

Veel ouders merken dat rustig blijven en steeds weer terugkomen op den duur ruimte geeft. Niet in één gesprek, wel in de loop van weken en maanden.

Lees ook

Je mag ook zelf steun hebben

De boosheid van je kind opvangen vraagt veel van je. In ons BUDDY UP ouder- en naastenprogramma oefenen ouders met dit soort situaties en delen ze wat werkt. Je bent van harte welkom.

Previous
Previous

Welke eetstoornisbehandeling past bij mijn kind?

Next
Next

Ik herken mijn kind niet meer door de eetstoornis