Wordt het ooit nog gewoon?
In de supermarkt zie je een moeder met haar dochter lachen bij het snoepschap. Zomaar, zonder spanning. En jij moet ineens slikken tussen de schappen.
Misschien zit je midden in de zwaarste periode van je leven. Je kind is ziek, je slaapt slecht, en het einde is niet in zicht. Wordt het ooit beter? Gaat je kind ooit weer zorgeloos lachen, zonder angst aan tafel zitten, plannen maken?
Die twijfel is heel begrijpelijk. En toch willen we je dit zeggen: herstel van een eetstoornis is mogelijk.
Wat betekent herstel eigenlijk?
Herstel ziet er voor iedereen anders uit. Het is niet alleen dat de eetstoornis minder ruimte inneemt. Het is ook dat je kind weer ruimte krijgt voor het leven: vrienden, school of werk, plezier, dromen.
Herstel gaat zelden in een rechte lijn. Het kost tijd, vaak meer dan je hoopt. Het is een marathon, geen sprint. Maar het kan.
Bij ISA Power werken ervaringsdeskundigen: mensen die zelf een eetstoornis hadden en hersteld zijn. Zij zijn het levende bewijs dat er een weg terug is.
Is je kind hersteld als het weer gewoon eet?
Niet helemaal. Dat is een van de belangrijkste lessen uit het boek BUDDY UP van Isabelle Plasmeijer. Normaal eten is een belangrijke stap. Maar het eetprobleem had een functie: het hielp je kind om met iets anders om te gaan. Als die functie niet wordt aangepakt, blijft het kwetsbaar.
Het boek noemt acht ingrediënten die samen herstel mogelijk maken. In het kort:
Emotionele vaardigheden. Gevoelens kunnen voelen, herkennen en uiten.
Bewustzijn. Snappen wat het eetprobleem voor je deed.
Zingeving en doelen. Weten waar je het voor doet, en dromen hebben.
Nieuwe copingsmechanismen. Andere manieren vinden om met spanning om te gaan.
Sociale vaardigheden. Contact maken, grenzen aangeven, hulp vragen.
Weerbaarheid. Tegen een stootje kunnen, ook als het leven tegenzit.
Identiteit hervinden. Weten wie je bent zonder het eetprobleem.
Positieve lichaamsbeleving. Een vriendelijker verhouding met je eigen lijf.
Je hoeft dit niet allemaal zelf te regelen. Maar het helpt om te weten waar herstel over gaat. Dan zie je ook de kleine stappen die je kind zet, juist op die andere gebieden.
Isabelle zegt over die laatste stap:
"Het is je lichaam leren accepteren en waarderen om wat het voor je doet en niet om hoe het eruit ziet."
Isabelle Plasmeijer, uit BUDDY UP
Wat ouders je willen meegeven
We spraken in de loop der jaren veel ouders. Dit zijn, in onze eigen woorden, de lessen die zij het vaakst noemen als ze terugkijken.
1. Het is niet jouw schuld. Veel ouders voelden zich lang schuldig. Achteraf zeggen ze: hadden we dat maar eerder losgelaten. Schuld helpt niemand. Liefde en betrokkenheid wel.
2. Je kind is niet de eetstoornis. Blijf je kind zien achter de ziekte. Het kind dat grapjes maakte, dat van tekenen hield, dat lief was voor de hond. Dat kind is er nog.
3. Kleine stappen tellen. Een rustige maaltijd. Een moment van lachen. Een eerlijk gesprek. Juist die kleine momenten geven hoop.
4. Zorg voor jezelf, echt. Veel ouders cijferden zichzelf in het begin helemaal weg en hielden het daardoor bijna niet vol. Pauze nemen is geen luxe.
5. Je hoeft het niet alleen te doen. Andere ouders, een goede behandelaar, steun van familie: het maakt verschil. Hulp vragen is geen zwakte.
6. Geduld is ook liefde. Meet niet elke dag of het beter gaat. Kijk over maanden heen. Dan zie je ineens hoeveel er veranderd is.
7. Houd de hoop vast, ook als je kind dat niet kan. Soms verliest je kind zelf de hoop. Dan mag jij die even voor je kind dragen, tot je kind dat zelf weer kan.
Hoe klinkt dat uit de mond van een moeder?
Anja, een moeder in BUDDY UP, beschrijft hoe zij en haar gezin het herstel van haar zoon beleefden:
"Elk klein stapje naar boven zagen we als een overwinning. [...] Ik heb er een supersterke, sociale, lieve, attente, en knappe zoon voor terug gekregen."
Anja, moeder van Ad
Let op wat ze níet zegt. Ze zegt niet dat het snel ging of dat het makkelijk was. Ze zegt dat elk klein stapje telde. Dat is misschien de belangrijkste les: wie alleen naar de finish kijkt, ziet de weg niet.
Wat als behandelaars zeggen dat ze niets meer kunnen doen?
Soms duurt het lang. Soms lopen behandelingen vast. En soms hoor je het woord "uitbehandeld". Dat kan als een vonnis voelen.
BUDDY UP is daar heel helder over: mensen zijn nooit uitbehandeld. Het betekent hooguit dat een bepaalde aanpak bij een bepaalde behandelaar niet meer werkt. Dan is het tijd voor een andere hulpverlener, een andere methode of een andere vorm van steun. Ook na jaren kan herstel nog op gang komen.
Neem "uitbehandeld" dus niet als eindpunt. Zie het als een signaal om verder te zoeken, samen met de huisarts.
Waarom gaat het soms weer slechter?
Je dacht dat jullie er bijna waren. En dan zit je kind ineens weer stil aan tafel, met dat bekende afwezige gezicht. We waren toch al zo ver?
Dat gebeurt omdat herstel geen rechte lijn is. In BUDDY UP beschrijft Isabelle de Recovery Roadmap: zeven fases, van ontkenning tot een nieuw leven zonder eetprobleem. Een van die fases heet gewoon terugval. Die hoort erbij.
Veel kinderen gaan een tijd heen en weer. De ene week willen ze er vanaf, de volgende week klampen ze zich er weer aan vast. Dat is geen teken dat het mislukt. Het is een teken dat je kind worstelt met iets wat eng is om los te laten.
Voor jou als ouder helpt het om dat te weten. Een slechte week is geen slechte maand. Een terugval is geen nieuw begin bij nul. Wat je kind geleerd heeft, blijft. Zie terugval als normaal, dan kan je kind ook makkelijker weer opstaan, zonder gezichtsverlies.
Hoe ziet herstel eruit in het dagelijks leven?
Vaak is het niet één groot moment. Het is een gewone vraag op een gewone zaterdag. "Zullen we een ijsje halen?" "Mag ik bij een vriendin blijven eten?" Iets wat een jaar eerder ondenkbaar was. Pas later, als je de vaatwasser inruimt, valt het je op. Was dit nou gewoon een normale avond?
Of het is een gesprek waarin je kind ineens vertelt wat het echt voelt. Een plan voor de zomer. Een vriendin die weer langskomt. Het herstel is dan misschien nog niet klaar. Maar het licht komt terug.
Wat kun je zeggen tegen je kind?
Ook je kind heeft hoop nodig, juist op de donkere dagen. Zonder beloftes die je niet kunt waarmaken:
"Ik weet niet hoelang het duurt. Ik weet wel dat mensen hiervan herstellen. Ik geloof in jou."
"Op dagen dat jij het niet meer gelooft, geloof ik het even voor ons allebei."
"Ik zie je vooruitgaan, ook als jij het zelf nog niet ziet."
"Ik ben trots op hoe hard je vecht, ook op de dagen dat het niet lukt."
Wat kun jij vandaag doen?
Denk terug aan een moment waarop het iets beter ging, hoe klein ook. Dat moment was echt.
Zoek één persoon met wie je je zorgen kunt delen.
Doe vandaag één ding voor jezelf.
Zeg tegen je kind dat je van hem of haar houdt, zonder dat het over eten gaat.
Weet dat hulp mogelijk is. Bij lichamelijke zorgen is de huisarts je eerste aanspreekpunt. Daarnaast kan specialistische begeleiding door ervaringsdeskundigen, als aanvulling op bestaande zorg, jullie steunen.
Hoop is geen naïviteit
Hoop betekent niet dat je de ernst niet ziet. Het betekent dat je gelooft dat verandering mogelijk is, ook als het nu zwaar is.
Veel ouders die het meemaakten, kijken terug op een periode die hen bijna brak, en die hen toch ook iets gaf: een diepere band met hun kind, meer begrip, meer zachtheid. Jouw verhaal is nog niet af. Dat van je kind ook niet.
Lees ook
Wil je in contact komen met andere ouders en zelf steun ontvangen? Kijk eens naar het BUDDY UP ouder- en naastenprogramma. Samen houd je de hoop vast.