
Anorexia bij je kind: herkennen en helpen
Op deze pagina lees je hoe je anorexia herkent, waarom je kind zo bang is voor eten en wat je als ouder kunt doen.
Je kind zat altijd gewoon mee aan tafel. Nu duurt een maaltijd eindeloos. Het bord wordt rondgeschoven, stukjes worden kleiner gesneden. Op een vraag krijg je een snauw. En je vraagt je af waar je kind gebleven is.
Misschien vermoed je anorexia. Of heeft een arts het woord al genoemd. Op deze pagina leggen we uit wat anorexia is, wat je als ouder kunt zien en wat je kunt doen. Rustig, stap voor stap.
- Vroeger aten we gezellig samen. Ik mag nu zelfs niet meer zien wat ze kookt en eet.
- Ze snijdt alles in piepkleine stukjes.
- Je had nooit gedacht dat het zo uit de hand zou lopen.
Wat zie je als ouder?
Anorexia sluipt vaak langzaam binnen. Dit zijn signalen die ouders noemen:
- Je kind eet steeds minder en slaat maaltijden over
- Er komen steeds meer dingen op de lijst van "dat eet ik niet meer"
- Je kind eet heel langzaam, snijdt eten in kleine stukjes of verstopt het
- Je kind zegt vaak al gegeten te hebben, of geen honger te hebben
- Je kind is veel bezig met eten: recepten, kookprogramma's, voor anderen koken
- Je kind sport veel, beweegt onrustig of blijft liever staan dan zitten
- Je kind weegt zich vaak of controleert het lichaam in de spiegel
- Je kind valt af, of groeit niet meer zoals verwacht
- Je kind heeft het vaak koud en is moe
- De menstruatie wordt onregelmatig of blijft weg
- Je kind wordt prikkelbaar, somber, angstig of trekt zich terug
- Je kind ziet zichzelf als te dik, ook als jij iets heel anders ziet
Anorexia komt bij meisjes en jongens voor. Bij jongens zie je vaak meer focus op sporten en "droog" of gespierd zijn. Lees ook eetstoornis bij jongens.
Wat is het precies?
Anorexia nervosa is een eetstoornis waarbij je kind te weinig eet uit een sterke angst om aan te komen. Het lichaam krijgt daardoor minder dan het nodig heeft. Je kind ziet het eigen lichaam vaak anders dan het is, en de eigenwaarde hangt sterk af van eten, lichaam en gewicht.
Er zijn twee vormen. Bij de ene vorm draait het vooral om weinig eten en veel bewegen. Bij de andere vorm komen er ook eetbuien of compensatie bij, zoals overgeven. Beide zijn serieus.
Het is belangrijk om te weten dat anorexia niet alleen zichtbaar is aan een mager lichaam. Een kind dat snel afvalt, kan al in gevaar zijn terwijl het er nog "gewoon" uitziet. Een arts moet beoordelen hoe het lichaam ervoor staat.
Anorexia is een van de ernstigste psychische aandoeningen, vooral door de lichamelijke gevolgen. Daarom is snelle hulp zo belangrijk.
Waarom doet je kind dit?
Voor jou is het simpel: eet, en het is opgelost. Voor je kind voelt eten als een gevaar. Niet eten geeft juist even rust.
Anorexia geeft je kind vaak:
- een gevoel van controle, in een leven dat onzeker voelt
- een manier om spanning, verdriet of angst te dempen
- het gevoel ergens goed in te zijn, sterk te zijn
- een veilige structuur van regels en vaste patronen
Daar komt iets bij. Een lichaam dat te weinig krijgt, maakt het denken strakker en angstiger. Daardoor wordt de stem van de eetstoornis harder. Hoe minder je kind eet, hoe moeilijker eten wordt. Je kind zit dus vast in een cirkel, en komt daar alleen meestal niet uit.
Die stem kan ook gemeen zijn. Je kind voelt zich schuldig na het eten, of zegt dingen over zichzelf die je pijn doen. Dat is de eetstoornis die praat. Je kind is er nog, ook al is het moeilijk bereikbaar.
Wat kun je doen?
Ga snel naar de huisarts. Wacht niet tot je kind het zelf wil. Bij anorexia is vroeg ingrijpen belangrijk. De huisarts kijkt naar het lichaam en verwijst door naar gespecialiseerde zorg.
Neem de regie rond eten, in overleg met de behandelaar. Bij kinderen en jongeren worden ouders vaak actief betrokken. Volg daarbij het advies van de behandelaar, en bedenk niet zelf schema's of hoeveelheden.
Blijf rustig aan tafel. Praat niet over eten, porties of het lichaam tijdens de maaltijd. Kies luchtige onderwerpen. Lees ook samen eten aan tafel.
Ga niet in discussie met de eetstoornis. Je wint het niet met argumenten. Erken het gevoel, en blijf bij wat er moet gebeuren.
Wat kun je zeggen?
- "Ik zie dat dit heel eng voor je is. Ik ga het niet makkelijker maken door het weg te laten."
- "Ik ben niet boos op jou. Ik ben boos op de eetstoornis die je zo bang maakt."
- "Je hoeft dit niet alleen te doen. Ik blijf naast je zitten."
- "We hoeven nu niet te praten. Na het eten gaan we samen iets leuks doen."
Zorg voor afleiding na het eten. Een spelletje, een serie, een wandelingetje als dat mag. Na het eten zijn de gedachten vaak het luidst.
Wat helpt meestal niet:
- Dreigen, smeken of straffen
- Opmerkingen over het lichaam, ook "je ziet er al beter uit"
- Je kind alleen laten met eten
- Wachten tot je kind zelf gemotiveerd is
Wanneer direct hulp?
Anorexia kan snel gevaarlijk worden. Neem dezelfde dag contact op met de huisarts, of buiten kantoortijden met de huisartsenpost, als je kind:
- flauwvalt of erg duizelig is
- bijna niets meer eet of drinkt
- pijn op de borst heeft of een heel trage of onregelmatige hartslag voelt
- heel snel afvalt
- verward, suf of uitgeput is
- het steeds ijskoud heeft en grauw ziet
Bij acuut gevaar bel je 112.
Praat je kind over dood willen, niet meer willen leven of zichzelf iets aandoen? Neem dat altijd serieus. Je kunt anoniem praten met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of gratis via 0800-0113. Bij direct gevaar bel je 112.
Herstel is mogelijk
Herstel van anorexia vraagt tijd, geduld en vaak meerdere vormen van hulp. Het gaat met vallen en opstaan. Maar mensen herstellen, en jouw steun maakt daarin echt verschil. Lees meer op herstel van een eetstoornis.
Lees ook
Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken
Wil je weten hoe je je kind met anorexia thuis kunt steunen, naast de behandeling? Onze ervaringsdeskundigen denken met je mee.
Je verhaal kwijt, advies en steun van een ervaren ouderbegeleider. Geen wachtlijst.
Maak je je zorgen om de lichamelijke gezondheid van je kind? Neem contact op met de huisarts of de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.