Vroeger aten we gezellig samen. Ik mag nu zelfs niet meer zien wat ze kookt en eet.
Misschien denk je dat 's middags al, als je op de klok kijkt en je maag voelt samentrekken. Over een halfuur gaan jullie eten. Wordt het stil? Wordt er gehuild? Loopt er iemand van tafel? Misschien eet je zelf nauwelijks meer, zo gespannen ben je.
Als dit herkenbaar is: je bent niet de enige. Voor veel ouders is de eettafel het zwaarste moment van de dag geworden. Een moeder vertelt in BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer:
"Ik werd radeloos van haar, ik moest wel 100 keer zeggen dat het eten geen kwaad kon."
Moeder
Honderd keer uitleggen, en het helpt niet. Dat zegt niets over jouw uitleg. Het zegt iets over hoe groot de angst van je kind is.
Waarom is eten zo beladen geworden?
Voor jou is een maaltijd gewoon een maaltijd. Voor je kind is het vaak een moment vol angst, schuld en innerlijke strijd. Het eetprobleem zit als het ware mee aan tafel. Daardoor reageert je kind soms op een manier die jou kwetst of boos maakt.
Onthoud: je kind is niet het eetprobleem. De weerstand die je ziet, komt meestal uit angst, niet uit onwil. Daarom heeft discussiëren, onderhandelen of uitleggen weinig zin. Je kind weet vaak heel goed waarom eten belangrijk is. Het lukt alleen niet, omdat de angst groter is dan de logica.
Wat gebeurt er in je kind bij paniek aan tafel?
In BUDDY UP wordt paniek of woede rond eetmomenten uitgelegd als een stressreactie. Het lichaam van je kind schiet in een overlevingsstand: vechten, vluchten of bevriezen. Je kind wordt boos, loopt weg of zit stil voor zich uit te staren.
Op zo'n moment werkt het verstand even niet. Uitleg komt dan niet binnen. Wat wel kan helpen:
Praat rustig en zacht. Je stem is het signaal dat er geen gevaar is.
Help met ademen. Samen langzaam in en uit, zonder dat het een opdracht wordt.
Tel samen tot tien. Het klinkt eenvoudig, en dat is precies waarom het werkt.
Probeer het later opnieuw. Een pauze is geen nederlaag.
Wat er op het bord komt, hoef jij niet alleen te bepalen
Dit artikel gaat bewust niet over wat of hoeveel je kind moet eten. Dat is maatwerk en hoort bij de behandelaar of diëtist die je kind begeleidt. Zijn daar afspraken over? Leun daar dan op. Dan hoef jij niet elke keer zelf te beslissen wat goed is, en dat geeft rust. Is er nog geen begeleiding, of maak je je zorgen over de gezondheid van je kind? Neem dan contact op met de huisarts.
Waar jij wél veel invloed op hebt, is de sfeer. En die maakt meer verschil dan je denkt.
Ben je ouder of politieagent aan tafel?
Ik zit erbij als een bewaker. Veel ouders worden, zonder het te willen, een soort controleur aan tafel. Ze kijken naar elk bord, tellen happen, letten op elke beweging. Logisch, want je bent bang. Maar het zet de verhouding op scherp. Een vader zegt het in het boek zo:
"Geef ouders de ruimte om ouder te zijn ipv de politieagent aan tafel. Het kind moet de ouders als hulp kunnen zien [...]"
Marcel, vader
Dat is de kern. Je kind moet jou kunnen zien als iemand die helpt, niet als iemand die betrapt. BUDDY UP zegt het ook letterlijk: wees ouder aan tafel, geen politieagent, diëtist of hulpverlener. Laat het eten-deel zoveel mogelijk bij de professionals, en houd zelf de rol die alleen jij kunt vervullen: de veilige ouder.
Zo breng je meer rust aan tafel
Wat wel helpt:
Maak het voorspelbaar. Vaste tijden en een vaste plek geven houvast.
Houd de sfeer neutraal. Geen boosheid, maar ook geen overdreven complimenten na het eten. Beide maken van de maaltijd iets bijzonders, en dat wil je juist niet.
Praat over iets anders. Je dag, de hond, plannen voor het weekend. Alles behalve eten, lichaam of uiterlijk.
Spreek vooraf af wat jullie doen bij spanning. Op een rustig moment, niet aan tafel. Even ademhalen? Even pauze? Samen blijven zitten?
Blijf erbij. Je aanwezigheid is al steun. Kalm en vriendelijk blijven zitten is soms het meest helpende wat je kunt doen.
Plan iets voor na het eten. Veel kinderen zijn na de maaltijd onrustig. Een serie, een puzzel of een spelletje kan helpen. Stem activiteiten zoals wandelen af met de behandelaar.
Zit op één lijn met je partner. Dan krijgt het eetprobleem minder ruimte om ertussen te komen.
Wat je liever laat:
Commentaar op het bord, ook als het positief is. "Goed zo, je eet lekker" kan zwaar vallen.
Eindeloos onderhandelen of touwtrekken. Elke ronde onderhandelen geeft het eetprobleem meer ruimte.
Dreigen met straf, of belonen. Beide maken eten tot een machtsstrijd.
Stiekem iets aan het eten veranderen. Ontdekt je kind dat, dan is het vertrouwen lang weg.
De telefoon als vluchtweg voor jezelf. Je kind merkt wanneer je er niet echt bent.
Wat kun je zeggen aan tafel?
Korte, rustige zinnen werken het best:
"Ik zie dat het moeilijk is. Ik blijf gewoon even bij je zitten."
"Je hoeft niks uit te leggen. We doen het samen."
"Zullen we samen even rustig ademhalen?"
"Wat dapper dat je hier zit, terwijl je zo bang bent."
"Zullen we het eens over iets anders hebben? Wat was vandaag het leukste moment?"
Zo'n vaste vraag aan iedereen, zoals dat leukste moment, kan een klein ritueel worden. Misschien vindt je kind het eerst kinderachtig. Toch kan het na een tijdje juist het moment worden waarop de spanning even zakt.
Let op het verschil: geen compliment over wat er op het bord ligt, wel waardering voor de moed die het kost.
Moet je het gezinsleven aanpassen?
Zo min mogelijk. Het is verleidelijk om rond het eetprobleem te gaan bouwen. Aparte maaltijden, andere tijden, de rest van het gezin dat zich aanpast. Het voelt als helpen, en soms is het tijdelijk nodig. Maar BUDDY UP waarschuwt: aanpassingen zijn lastig terug te draaien. Wat nu een uitzondering is, wordt snel een nieuwe regel.
Blijf dus zoveel mogelijk zelf koken en aan tafel eten zoals jullie dat gewend waren. Overleg met de behandelaar als er toch iets moet veranderen, zodat je weet wat tijdelijk is en wat niet.
Denk ook aan broers en zussen. Ook zij zitten aan tafel. Ook voor hen is een gezellige maaltijd belangrijk. Een vaste vraag of een grapje over de dag helpt het hele gezin, niet alleen je kind met het eetprobleem.
Als het toch misgaat
Het gaat soms mis. Er valt een harde opmerking, je kind loopt weg of jij verliest je geduld. Dat is menselijk. Wat helpt, is het later goedmaken: "Ik was gisteren boos aan tafel. Dat kwam door mijn eigen zorgen, niet door jou." Zo laat je zien dat jullie band sterker is dan één moeilijk moment.
Zorg dat jij zelf ook kunt ademen
Ken je dat moment na het eten? De borden staan in de gootsteen, iedereen is weg, en jij staat alleen in de keuken met trillende handen. Rust uitstralen lukt alleen als je zelf niet helemaal leeg bent. Wissel de maaltijden af met je partner of iemand anders die je vertrouwt. Neem na het eten even tijd voor jezelf. Jij bent ook belangrijk.
Stap voor stap weer een gezinstafel
De eettafel kan weer een plek worden waar jullie samen zijn. Niet in één keer, en niet zonder moeilijke momenten. Maar elke maaltijd waarin de sfeer iets rustiger is, telt. Jij hoeft de strijd niet te winnen. Je mag kiezen om naast je kind te staan, tegen het eetprobleem.
Lees ook
Wil je meer concrete tips om thuis rust te brengen? Download dan het gratis e-book 25 tips voor ouders. Rustig te lezen, wanneer het jou uitkomt.