Begrijpen

Wat is een eetstoornis?

Op deze pagina lees je wat een eetstoornis is, wat je als ouder kunt zien en wat je vandaag al kunt doen.

Misschien zit je hier 's avonds laat, met je telefoon in je hand. Er klopt iets niet bij je kind, en je weet niet precies wat. Het gaat over eten, denk je. Of toch niet?

Dat je zoekt, is al een goed teken. Je let op. Op deze pagina leggen we uit wat een eetstoornis is, zonder vaktaal. Zodat je beter begrijpt wat er met je kind gebeurt, en wat je kunt doen.

Wat zie je als ouder?

Een eetstoornis begint vaak klein. Veel ouders zien achteraf pas hoe het groeide. Dit zijn dingen die je kunt opmerken:

  • Je kind eet minder, slaat maaltijden over of eet steeds vaker alleen
  • Er verdwijnen hele groepen eten van het bord, zoals "alles met suiker" of "alles met vet"
  • Je kind praat veel over gezond eten, lichaam, gewicht of sporten
  • Je kind sport opvallend veel, ook als het ziek of moe is
  • Er verdwijnt eten uit de kast, of je vindt verpakkingen op vreemde plekken
  • Je kind gaat direct na het eten naar de wc
  • Je kind is prikkelbaar, stiller of somberder dan vroeger
  • Etentjes, verjaardagen en uit eten gaan worden vermeden
  • Je kind draagt ruimere kleding of verstopt het lichaam

Eén signaal zegt nog niet zoveel. Het gaat om het totaalplaatje, en om je gevoel dat er iets veranderd is. Op de pagina over signalen van een eetstoornis lees je hier meer over.

Wat is het precies?

Een eetstoornis is een psychische aandoening. Eten, lichaam en gewicht gaan een veel te grote rol spelen in het leven van je kind. Het denken erover kost zoveel ruimte dat er weinig overblijft voor school, vrienden en plezier.

Het is geen fase, geen dieet dat uit de hand liep en geen aanstellerij. Het is ook geen keuze. Je kind kan er niet zomaar mee stoppen, hoe graag jij dat ook wilt.

Er zijn verschillende soorten eetstoornissen. De bekendste zijn:

  • Anorexia nervosa: je kind eet steeds minder uit angst om aan te komen. Lees meer op anorexia bij je kind.
  • Boulimia nervosa: eetbuien, gevolgd door compenseren, bijvoorbeeld door overgeven of extreem sporten. Lees meer op boulimia bij je kind.
  • Binge eating disorder: terugkerende eetbuien zonder te compenseren, vaak met veel schaamte. Lees meer op binge eating bij je kind.
  • ARFID: je kind eet weinig of eenzijdig, niet uit angst om aan te komen, maar door angst, afkeer of weinig interesse in eten. Lees meer op ARFID bij je kind.

Daarnaast zijn er vormen die minder bekend zijn, zoals spit and chew en eetproblemen die niet in een vast hokje passen. Die zijn net zo serieus. Je leest erover op de pagina over andere eetstoornissen.

Een eetstoornis kan iedereen treffen. Meisjes en jongens, jonge kinderen en jongvolwassenen. Je kunt het ook niet altijd zien aan iemands lichaam. Een kind met een eetstoornis kan er "gewoon" uitzien en toch heel ziek zijn.

Waarom doet je kind dit?

Dit is misschien wel de vraag die je het meest bezighoudt. Het antwoord is: de eetstoornis heeft voor je kind een functie. Ze helpt, op een manier die op termijn veel kapotmaakt.

Een eetstoornis kan je kind bijvoorbeeld helpen om:

  • grip te houden als alles anders onzeker of chaotisch voelt
  • spanning, verdriet of boosheid niet te hoeven voelen
  • zich even goed of sterk te voelen
  • een gevoel van "niet goed genoeg zijn" te dempen
  • moeilijke dingen zonder woorden te laten zien

Daarom werkt "eet nou gewoon" niet. Voor jou is het eten het probleem. Voor je kind is het eten vaak de oplossing, ook al voelt het tegelijk als een gevangenis.

Het helpt om je kind en de eetstoornis los van elkaar te zien. Je kind is er nog. Het is alleen moeilijk bereikbaar onder een stem die steeds harder praat. Over waar een eetstoornis vandaan komt, lees je meer op oorzaken van een eetstoornis.

Wat kun je doen?

Je hoeft niet meteen alles te weten. Begin met een paar kleine stappen.

Neem je gevoel serieus. Ouders voelen vaak eerder dan ze kunnen uitleggen dat er iets mis is. Wacht niet tot je zeker bent.

Kijk rustig rond. Schrijf een week lang op wat je ziet. Niet om je kind te betrappen, maar om helder te krijgen wat er speelt. Je kunt ook de eetstoornis-test voor ouders doen.

Begin het gesprek op een rustig moment. Niet aan tafel, niet midden in een ruzie. In de auto of tijdens een wandeling gaat het vaak makkelijker.

Wat kun je zeggen?

  • "Ik maak me zorgen om je. Ik zie dat je minder eet en stiller bent. Hoe gaat het echt met je?"
  • "Je hoeft het niet meteen uit te leggen. Ik wil gewoon dat je weet dat ik er ben."
  • "Ik ben niet boos. Ik wil samen met je kijken wat er nodig is."

Ga naar de huisarts. Ook als je kind zegt dat er niets aan de hand is. De huisarts kan het lichaam laten nakijken en verwijzen.

Zoek steun voor jezelf. Dit is zwaar. Je mag twijfelen, huilen of het even niet weten. Je hoeft dit niet alleen te dragen.

Wat helpt meestal niet:

  • Opmerkingen over uiterlijk of gewicht, ook geen complimenten
  • Dreigen, straffen of onderhandelen over hapjes
  • Eindeloos argumenteren met de eetstoornis
  • Wachten tot het vanzelf overgaat

Wanneer direct hulp?

Een eetstoornis kan het lichaam ernstig belasten. Neem dezelfde dag contact op met de huisarts, of 's avonds en in het weekend met de huisartsenpost, als je kind:

  • flauwvalt, erg duizelig is of heel snel moe wordt
  • het steeds koud heeft, er grauw uitziet of nauwelijks nog energie heeft
  • bijna niet meer eet of drinkt
  • vaak overgeeft
  • pijn op de borst heeft of een onregelmatige hartslag voelt
  • verward of erg suf is

Is er acuut gevaar, bijvoorbeeld omdat je kind niet aanspreekbaar is? Bel dan 112.

Er is hoop

Een eetstoornis is ernstig. Maar het is ook iets waar mensen van herstellen. Wij weten dat uit eigen ervaring. Herstel gaat met vallen en opstaan, en het kost tijd. Veel gezinnen vinden onderweg weer rust en verbinding. Lees meer op herstel van een eetstoornis.

Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken

Twijfel je wat de volgende stap is? Wij zijn ervaringsdeskundigen en denken graag met je mee, naast de zorg die je kind al krijgt of nog gaat krijgen. Plan een gesprek en vertel ons wat je ziet.

Je verhaal kwijt, advies en steun van een ervaren ouderbegeleider. Geen wachtlijst.

Maak je je zorgen om de lichamelijke gezondheid van je kind? Neem contact op met de huisarts of de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.