Je dochter is al jaren volwassen. Ze heeft een eigen huis, een eigen leven. Ze komt op zondag eten en vult de kamer met haar lach. En dan zegt ze ineens iets wat je hele beeld van haar omgooit.
Zo ging het bij Gineke. Haar dochter Kirsten was 42 toen ze vertelde dat ze een eetstoornis had. Al meer dan 25 jaar. Moeder en dochter schreven er allebei over op deze site. Hun verhaal laat zien dat een eetstoornis niet altijd mager is, niet altijd jong, en niet altijd zichtbaar.
Misschien herken je dit:
"Ze is toch volwassen? Wat kan ik nog doen?"
"In onze familie houden we nu eenmaal van lekker eten."
"Hoe heb ik dit al die jaren kunnen missen?"
"Ik durf er bijna niet naar te vragen, bang dat ik haar kwets."
"Eetstoornis?"
Gineke beschreef het moment waarop het tot haar doordrong:
"Daar zit je dan als moeder op de bank naast je dochter van 42 jaar die enthousiast vertelt over een gezellig weekend op de Veluwe met allemaal lotgenoten die een eetstoornis hebben."
Ze luisterde en schrok. Vooral van de emoties die bij haar dochter loskwamen. Ze had nooit geweten dat het zo diep zat.
"Ik schaam me een beetje dat ik als moeder niet gemerkt heb dat mijn dochter al meer dan 25 jaar aan een eetstoornis lijdt!"
Die schaamte herkennen veel ouders. Je vraagt je af wat je gemist hebt. Maar het verhaal van Kirsten laat zien hoe goed een eetstoornis zich kan verstoppen, juist voor de mensen die het dichtst bij staan.
Waarom zag niemand het?
Kirsten zag er altijd verzorgd uit. Ze was vrolijk, gezellig en overal welkom.
"Als Kirsten de deur binnenkomt, is het huis gevuld met lawaai en vrolijkheid."
Ook Kirsten zelf zag het lang niet. Ze noemde zichzelf een bourgondiër. Dat was haar verklaring voor het vele eten. In haar familie hield iedereen van lekker eten, eten stond voor gezelligheid, en na een periode van veel eten ging iedereen weer lijnen. Haar eetbuien vielen daardoor niet op.
Daar komt bij dat bij een groter lichaam minder snel aan een eetstoornis wordt gedacht. Kirsten schreef:
"Mijn ervaring is dat bij extreem dik minder snel de koppeling wordt gemaakt naar een eetstoornis dan bij extreem dun."
Gineke kwam tot dezelfde conclusie:
"Nu heb ik het idee dat het niet eten eerder als eetstoornis wordt herkend dan het overvloedig eten."
Afvallen loste het niet op
Jaren eerder had Kirsten gekozen voor een zware ingreep om af te vallen. Haar ouders schrokken, maar steunden haar. Haar lichaam veranderde. Maar de eetstoornis bleef. Gineke schreef dat het "monster" zich een tijdje koest hield en daarna terugkwam. Het eten moest nu gecompenseerd worden met dwangmatig bewegen.
Uiteindelijk kreeg Kirsten een burn-out. Pas tijdens de begeleiding daarvoor kwam haar eetgedrag op tafel. "Daar moet je dan eerst een burn-out voor krijgen!", schreef Gineke. Het laat zien dat een eetstoornis niet verdwijnt als het gewicht verandert. Het zit in het hoofd, in regels en in gevoelens.
Wat is een eetbuienstoornis?
Bij een eetbuienstoornis, ook wel binge eating disorder of BED genoemd, heeft iemand regelmatig eetbuien. Tijdens zo'n eetbui eet iemand in korte tijd veel, met het gevoel de controle kwijt te zijn. Daarna volgen vaak schaamte, schuld en verborgen gedrag. Anders dan bij boulimia wordt er meestal niet structureel gecompenseerd, al kan dat wel voorkomen.
Het is een serieuze eetstoornis, geen gebrek aan wilskracht. Net als bij andere eetstoornissen gaat het vaak om het reguleren van emoties. Kirsten noemde haar regels en eetbuien haar "veiligheden". Lees meer op binge eating bij je kind en eetbuien bij je kind: wat doe je?.
Kirsten gaf ook een rijtje signalen dat helpt om breder te kijken:
"een eetstoornis zie je niet altijd aan de buitenkant. Het zit in gedrag."
Ze noemde selectief eten, stiekem eten, onschuldig lijkende eetregels, veel bezig zijn met gewicht, bewegingsdrang en een laag zelfbeeld.
Hoe was het voor Kirsten om het te vertellen?
Het moeilijkste, schreef Kirsten, was niet toegeven aan zichzelf. Het moeilijkste was het haar ouders vertellen.
"Het aller moeilijkste vond ik het om mijn ouders te vertellen dat ik een eetstoornis had."
Ze was bang dat haar ouders zich schuldig zouden voelen. Eten en lijnen waren in haar gezin altijd een groot thema geweest. Hoe zou het voor hen zijn om te horen dat juist dat een rol speelde?
"Hoewel mijn ouders verbaasd waren reageerden ze heel liefdevol"
Ze waren geïnteresseerd in de begeleiding die Kirsten koos, stelden vragen, en praatten met haar over wat ze leerde. Kirsten schreef dat dat begrip het voor haar makkelijker maakte om erover te praten.
Moet je je schuldig voelen?
Gineke was eerlijk over haar eigen relatie met eten. Ze zocht haar hele leven naar een balans tussen genieten en lijnen. Ze lijnde samen met haar dochter. Je zou kunnen denken dat ze zichzelf daarom de schuld gaf.
Maar het verhaal eindigt anders:
"Ik weet dat Kirsten me niets kwalijk neemt"
Een eetstoornis heeft nooit één oorzaak. Wat in een gezin normaal is rond eten en lijnen, kan meespelen. Dat is iets om naar te kijken, niet om jezelf voor te veroordelen. Je had toen niet de kennis die je nu hebt. Wat je nu kunt doen, is het anders doen: niet meer samen lijnen, niet meer praten over goede en slechte dagen met eten, en je dochter steunen in haar herstel. Lees ook is het mijn schuld?.
Wat kun je zeggen tegen je volwassen kind?
"Dank je dat je het me vertelt. Ik weet dat het moeilijk voor je was."
"Ik had het niet door. Dat spijt me. Ik wil nu wel naast je staan."
"Je hoeft je niet te schamen. Het is een ziekte, geen zwakte."
"Wil je me vertellen wat je leert? Ik wil het begrijpen."
"Ik ga niet meer over lijnen of gewicht praten als je er bent."
Wat helpt wel en wat niet
Wat helpt:
Liefdevol reageren, ook als je verbaasd of geschrokken bent.
Interesse tonen in de hulp die je kind kiest, zonder over te nemen.
Thuis en op familiefeestjes geen dieetpraat, geen opmerkingen over lichamen.
Je eigen gevoelens bespreken met iemand anders dan je kind.
Wat niet helpt:
"Je moet gewoon minder eten" of "het is toch je eigen schuld".
Het bagatelliseren: "iedereen heeft weleens een eetbui".
Je kind gaan controleren alsof het weer zestien is.
Je eigen schuldgevoel bij je kind neerleggen.
Ook als je kind volwassen is, doe je ertoe
Kirsten woonde al twintig jaar niet meer thuis. Toch schreef ze:
"Ik woon al 20 jaar niet meer thuis, maar de rol van mijn ouders is er wel degelijk bij mijn herstel."
Dat is een belangrijke boodschap voor ouders van volwassen kinderen. Je kunt niet meer bepalen wat je kind doet. Maar je steun, je begrip en je nieuwsgierigheid maken wel verschil. Kirsten sloot af met:
"Coaching helpt hierbij erg goed, maar de steun van je dierbaren is minstens zo essentieel."
Gineke zag haar dochter op de goede weg. Haar wens was dat Kirsten nog lang mocht genieten van een leven zonder "eetmonster" in haar hoofd. Herstel is mogelijk, ook na vele jaren, en ook op je veertigste.
Maak je je zorgen om lichamelijke klachten? Je volwassen kind gaat zelf naar de huisarts, maar je mag aanmoedigen en aanbieden om mee te gaan. Bij een spoedsituatie bel je de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.
Lees ook
Wil je leren hoe je je volwassen kind steunt zonder over te nemen? Het BUDDY UP ouder- en naastenprogramma is er ook voor ouders van volwassen kinderen.