\"Ze ziet er toch goed uit\": een eetstoornis die je niet ziet

Je zegt tegen een vriendin dat je je zorgen maakt over het eten van je zoon. Ze kijkt je verbaasd aan. "Echt? Hij ziet er toch prima uit?" Je knikt, en twijfelt meteen aan jezelf. Misschien overdrijf je. Misschien zie je spoken. Het is vast een fase. Toch?

Maar jij ziet wat anderen niet zien. De spanning aan tafel. Het eindeloze sporten. De stilte na het eten. Dat het er van buiten goed uitziet, betekent niet dat het van binnen goed gaat.

Kun je een eetstoornis aan iemand zien?

Vaak niet. Veel mensen denken bij een eetstoornis aan iemand die heel mager is. Dat beeld klopt maar voor een deel. Eetstoornissen komen voor bij kinderen in elk lichaam. Een kind met boulimia, binge eating disorder of ARFID kan er van buiten heel gewoon uitzien. Ook bij anorexia kan het lang duren voordat het lichamelijk zichtbaar wordt.

Een eetstoornis is in de eerste plaats een psychisch probleem. Het gaat over gedachten, gevoelens en gedrag rond eten en lichaam. Dat zie je niet aan de buitenkant.

In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, wordt eten het topje van de ijsberg genoemd. Wat je ziet, is maar een klein stukje. Daaronder zitten angst, onzekerheid, spanning en vaak een heel kritische stem in het hoofd. Het eetprobleem is een manier om daarmee om te gaan. Die laag onder water zie je nooit aan iemands lichaam.

Waarom is een onzichtbare eetstoornis zo verraderlijk?

Omdat iedereen hem onderschat. De omgeving, soms artsen, soms jijzelf. En vaak ook je kind. "Ik ben toch niet ziek genoeg." Die gedachte kan ervoor zorgen dat je kind geen hulp zoekt, of het gevoel heeft dat het hulp niet verdient.

Isabelle beschrijft dit gevoel in BUDDY UP uitgebreid. Kinderen met een eetprobleem vergelijken zich vaak met anderen. Wie is dunner, wie is er langer ziek, wie is "echt" ziek? Een kind dat er gewoon uitziet, kan zich daardoor een bedrieger voelen. Alsof het geen recht heeft op zorg. Dat maakt de schaamte groter, en de drempel naar hulp hoger.

Ook lichamelijk kan er veel aan de hand zijn zonder dat het te zien is. Een eetstoornis kan het lichaam belasten, ongeacht hoe je kind eruitziet.

Waarom helpt schaamte doorbreken zo?

Een kind dat zich niet ziek genoeg voelt, houdt zijn verhaal vaak voor zich. Wat er dan helpt, is iemand die het zonder oordeel wil horen. Lieke, die herstelde van eetbuien, vertelt in BUDDY UP hoe het voelde om met iemand te praten die het herkende:

"Bij haar kon ik praten over mijn eetbuien zonder mij te schamen. Ik herkende me in haar verhaal en dat was heel fijn. [...] Daardoor voelde ik me iets minder raar en alleen."

Lieke, overwinnaar van BED

BED staat voor binge eating disorder, een eetstoornis die je vaak niet aan de buitenkant ziet. Wat Lieke beschrijft, geldt voor veel onzichtbare eetproblemen. Het grootste gevoel is niet "ik ben ziek", maar "ik ben raar en alleen". Als je kind merkt dat het niet de enige is, en dat het er mag zijn zoals het is, wordt de stap naar hulp kleiner.

Welke signalen kun je wel zien?

Kijk naar gedrag en stemming, niet naar het lichaam.

  • Rond eten. Maaltijden overslaan, heel strikt zijn over wat wel en niet mag, alleen willen eten, snel van tafel gaan.

  • Na het eten. Direct naar de badkamer, onrust, sporten.

  • Verbergen. Liegen over eten, verpakkingen verstoppen, eten dat verdwijnt.

  • Stemming. Prikkelbaar, somber, teruggetrokken, veel spanning.

  • Lichaam en uiterlijk. Veel bezig zijn met hoe het eruitziet, zich vaak in de spiegel bekijken of juist vermijden.

Eén signaal zegt niet alles. Meerdere signalen samen, over een langere tijd, zijn een reden om verder te kijken.

Hoe begin je het gesprek met je kind?

Bij een onzichtbaar eetprobleem is het gesprek extra lastig. Je kind kan zeggen dat er niets aan de hand is, en jij hebt geen duidelijk bewijs. Probeer het daarom niet te maken tot een discussie over wie gelijk heeft.

In BUDDY UP staat een eenvoudige zin die vaak meer opent dan een lijst met zorgen: "Ik hoor je, wat moet dat moeilijk voor je zijn." Luister eerst, zonder op te lossen, te oordelen of tegen te spreken. Je kind hoeft niet toe te geven dat er iets mis is. Het hoeft alleen te merken dat het bij jou veilig is.

Stel verkennende vragen in plaats van conclusies te trekken. "Is er vandaag iets gebeurd?" of "Wat maakt je eigenlijk het meest onrustig?" Zulke vragen gaan over wat er onder water zit, niet over het eten.

Lukt praten niet? Schrijf dan een brief. Isabelle raadt dat in het boek vaker aan. Leg hem op het kussen of in de schooltas. Op papier kun je rustig zeggen wat je ziet en hoeveel je van je kind houdt. Je kind kan het lezen wanneer het daar klaar voor is.

Wat kun je zeggen?

Tegen je omgeving:

  • "Ik snap dat je het niet ziet. Het is ook niet te zien. Maar ik maak me echt zorgen."

  • "Je hoeft het niet te begrijpen. Het helpt al als je niets over zijn uiterlijk zegt."

Tegen je kind:

  • "Ik maak me zorgen om hoe het met je gaat. Niet om hoe je eruitziet, maar om hoe je je voelt."

  • "Je hoeft niet heel ziek te zijn om hulp te verdienen. Als jij het moeilijk hebt, is dat genoeg."

  • "Je bent niet raar. En je bent niet de enige. Er zijn mensen die precies snappen wat je voelt."

Hoe zorg je dat je zorg serieus genomen wordt?

Je zit in de wachtkamer van de huisarts met een briefje in je hand. Je kind naast je, armen over elkaar. Straks zegt ze dat er niks aan de hand is. Isabelle raadt ouders in BUDDY UP aan om zich eerst goed in te lezen over eetproblemen. Dan ga je beter voorbereid naar de huisarts, en laat je je minder snel geruststellen met "het valt wel mee".

Wat wel helpt:

  • Opschrijven wat je ziet, met data erbij. Zo heb je concrete voorbeelden.

  • Je kind vragen om zelf op te schrijven wat het wil bespreken, en vragen of je mee mag naar de huisarts.

  • Naar de huisarts gaan en benoemen dat je weet dat het niet zichtbaar is.

  • Vragen om goed te kijken naar gedrag, en niet alleen naar het lichaam.

  • Blijven volhouden, ook als je in eerste instantie niet gehoord wordt.

Wat je liever vermijdt:

  • Wachten tot het "zichtbaar erg genoeg" is.

  • Je laten overtuigen door anderen dat je overdrijft.

  • Opmerkingen maken over het lichaam van je kind om je punt te maken.

Voelt de hulp die je krijgt niet goed? Volg dan je intuïtie, zegt Isabelle. Je mag een kritische zorgconsument zijn. Past het niet, zoek dan verder.

Maak je je zorgen over de lichamelijke toestand van je kind, bijvoorbeeld door flauwvallen, duizeligheid of hartkloppingen? Neem dan contact op met de huisarts of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.

Waarom twijfel je juist dan aan jezelf?

Ben ik nou gek, of ziet niemand het behalve ik? Omdat je omgeving iets anders zegt dan je gevoel. Als familie, vrienden of zelfs een arts zeggen dat het meevalt, ga je vanzelf aan jezelf twijfelen. Daar komt bij dat je het ook graag wilt geloven. Niemand wil dat zijn kind ziek is.

Je kind kan die twijfel bovendien voeden. "Zie je wel, er is niks met me." Dat is begrijpelijk, want het eetprobleem wil niet gezien worden. Maar het maakt jouw zorg niet minder echt.

Twijfel is dus geen bewijs dat je ongelijk hebt. Het is een gevolg van een probleem dat zich goed verstopt.

Vertrouw op wat jij ziet

Jij kent je kind. Jij ziet de kleine veranderingen die anderen missen. Dat maakt je niet overbezorgd. Dat maakt je oplettend. Herstel is mogelijk, en hoe eerder er hulp komt, hoe beter. Jouw zorg kan de eerste stap zijn.

Lees ook

Twijfel je of je zorgen terecht zijn? Plan een gesprek bij ISA Power. We luisteren naar wat je ziet en kijken samen naar een passende volgende stap.

Previous
Previous

Twee huizen: een eetstoornis bij gescheiden ouders

Next
Next

Waar is onze vrolijke dochter gebleven?