Je ruimt de kamer van je kind op en onder het bed vind je een plastic tas. Vol lege verpakkingen. Of je merkt al weken dat de voorraadkast sneller leeg is dan je zou verwachten. Ik heb toch net gisteren boodschappen gedaan? Je staat in de keuken en telt in je hoofd na wat er weg is. Je voelt je verward. Boos misschien, of verdrietig. En vooral weet je niet wat je ermee moet.
Veel ouders lopen hier stilletjes tegenaan. Eetbuien zijn een van de minst besproken kanten van eetproblemen. Juist daarom is het goed dat je hier nu over leest.
Wat is een eetbui eigenlijk?
Bij een eetbui eet iemand in korte tijd veel, met het gevoel de controle kwijt te zijn. Het is niet hetzelfde als lekker veel snoepen op een feestje. Een eetbui voelt voor je kind vaak als iets wat gebeurt, niet als iets wat het kiest. Daarna komt meestal een golf van schaamte, schuld en walging.
Eetbuien kunnen voorkomen bij verschillende eetstoornissen, zoals binge eating disorder en boulimia. Of er sprake is van een eetstoornis, kan alleen een behandelaar vaststellen. Jij hoeft dat niet uit te zoeken.
Waarom verstopt je kind het?
Uit schaamte. Bijna altijd. Een eetbui voelt voor je kind als falen, als zwakte. Het wil niet dat iemand het ziet, en zeker jij niet. Daarom gebeurt het vaak 's avonds, alleen, op de kamer of als niemand thuis is. Misschien hoor je het zelf soms: de kastdeur die heel zacht dichtgaat als iedereen al naar bed is.
Een kind dat herstelde van eetbuien vertelt in BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer:
"Ik plande mijn eetbuien in en ik deed het stiekem op mijn kamer, of op de fiets naar huis. [...] Ik schaamde me heel erg [...]"
Kind met eetbuien
Dat zegt veel. Het verstoppen is geen gemeen liegen. Het is een manier om de schaamte te overleven. Als je dat weet, kun je anders kijken naar die tas onder het bed. Niet als bewijs van bedrog, maar als teken van hoe eenzaam je kind zich ermee voelt.
Waarom ontstaan eetbuien?
Er is nooit één oorzaak. Eetbuien kunnen een manier zijn om met spanning, verdriet, eenzaamheid of leegte om te gaan. Eten geeft even troost of verdoving. Soms volgen eetbuien op perioden van streng lijnen of maaltijden overslaan. Het lichaam en het hoofd zoeken dan een uitweg. Ook een grote afkeer van het eigen lichaam kan een rol spelen.
Het belangrijkste om te weten: het gaat zelden echt over het eten. In BUDDY UP wordt eten het topje van de ijsberg genoemd. Wat je ziet, is het signaal. Wat eronder zit, is het eigenlijke verhaal.
Wat is de functie van een eetbui?
Dat klinkt misschien vreemd: een functie. Toch is dat een van de kernen van het boek. Een eetprobleem is vaak een manier om jezelf te beschermen tegen pijn. Het heeft een positieve bedoeling, ook al pakt het slecht uit.
Een eetbui kan bijvoorbeeld gevoelens stil maken die te groot zijn. Even niet voelen hoe gespannen, verdrietig of alleen je bent. Of even ontsnappen aan een hoofd dat de hele dag kritisch is.
Isabelle raadt ouders aan om verder te kijken dan het eten. Vraag je af: wanneer begon het? Welke situaties gaan eraan vooraf? Welke emoties zijn lastig voor mijn kind? Je hoeft die vragen niet meteen aan je kind te stellen. Ze helpen jou vooral om nieuwsgierig te blijven in plaats van boos.
Hoe begin je het gesprek?
Kies een rustig moment. Niet vlak nadat je de verpakkingen vond, en niet aan tafel. Begin vanuit zorg, niet vanuit een ontdekking.
Wat wel helpt:
Vertellen wat je zag, kort en zonder oordeel.
Laten merken dat je je zorgen maakt om hoe je kind zich voelt, niet om het eten zelf.
Je kind de ruimte geven om niets te zeggen.
Benadrukken dat je niet boos bent.
Wat je liever vermijdt:
Je kind confronteren met de lege verpakkingen als bewijs.
Opmerkingen over het lichaam of over "gezond eten".
Straffen of het eten wegnemen als oplossing.
Er een grap over maken om het luchtig te houden.
In BUDDY UP staat een eenvoudige zin die vaak meer doet dan een lang gesprek: "Ik hoor je, wat moet dat moeilijk voor je zijn." Luisteren zonder op te lossen, te oordelen of tegen te spreken. Dat is moeilijker dan het klinkt. Je wilt helpen, dus je wilt iets doen. Maar voor een kind vol schaamte is gehoord worden al heel veel.
Wat kun je zeggen?
"Ik vond iets op je kamer. Ik ben niet boos. Ik maak me zorgen of het wel goed met je gaat."
"Ik denk dat je je misschien heel rot voelt. Wil je daar iets over vertellen, nu of later?"
"Ik hoor je. Wat moet dat moeilijk voor je zijn."
"Wat er ook speelt, je hoeft je niet te schamen tegenover mij."
"Ik wil graag samen uitzoeken wie ons hierbij kan helpen."
Wat doe je daarna?
Waarschijnlijk ontkent je kind het eerst, of klapt het dicht. Dat is normaal. Je hebt de deur geopend. Laat merken dat je er later op terugkomt, en doe dat ook.
Lukt praten niet? Isabelle stelt in het boek voor om een brief te schrijven. Leg hem op het kussen of in de schooltas. Op papier kun je rustig zeggen wat je voelt, en je kind kan het lezen zonder dat iemand meekijkt.
Bespreek je zorgen met de huisarts. Eetbuien zijn een reden om hulp te zoeken, ook als je kind er van buiten gewoon uitziet. Krijgt je kind al behandeling? Vertel het dan aan de behandelaar. Zij kunnen met jullie afspreken hoe je thuis het beste met eten en maaltijden omgaat. Dat hoef jij niet zelf te bedenken.
Heeft je kind na een eetbui klachten zoals buikpijn, duizeligheid of hartkloppingen, of maak je je zorgen over braken? Neem dan contact op met de huisarts of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.
Wat doe je thuis liever niet?
Een paar dingen werken vaak averechts, hoe begrijpelijk ze ook zijn.
De kasten op slot doen of eten verstoppen zonder overleg met een behandelaar. Dat vergroot vaak de geheimhouding.
Straffen of belonen. Daarmee trek je aan het touw met het eetprobleem, en dan trekt het harder terug.
Negatief praten over lichamen. Ook niet over je eigen lichaam of dat van anderen. Je kind hoort het allemaal.
Waarom werkt vechten tegen eetbuien zo slecht? Omdat je dan vecht tegen de oplossing die je kind heeft gevonden voor iets wat pijn doet. Hoe harder je trekt, hoe meer je kind die oplossing nodig lijkt te hebben. Het eetprobleem verdwijnt pas echt als er iets anders voor in de plaats komt: een manier om met spanning en verdriet om te gaan die minder schade doet. Daar is goede hulp voor nodig. Jouw rol is vooral om de deur open te houden, zodat je kind die hulp durft aan te nemen.
En jouw eigen gevoelens?
Waarom zegt ze nou niks? Wat doe ik fout? Misschien voel je boosheid over het verdwenen eten, of zorgen over geld. Misschien schrik je van je eigen afkeer. Al die gevoelens zijn menselijk. Zoek een plek om ze te uiten, bij je partner of een vriend, zodat je naar je kind toe rustig kunt blijven.
Ben je toch uitgevallen? Zeg sorry. Dat kan altijd, ook achteraf. Het laat je kind zien dat fouten maken mag, en dat je daarna weer verder kunt.
Schaamte wordt kleiner als het gedeeld wordt
Eetbuien leven van geheimhouding. Elke keer dat je kind merkt dat het ermee bij jou terecht kan, zonder oordeel, wordt de schaamte een beetje kleiner. Dat is geen snelle oplossing. Wel een belangrijke basis voor herstel. En herstel is mogelijk, ook als het nu nog ver weg voelt.
Lees ook
Wil je meer weten over hoe je je kind kunt steunen zonder de schaamte te vergroten? In ons gratis e-book 25 tips voor ouders vind je praktische handvatten voor het dagelijks leven.