Het is drie uur 's nachts. Je ligt wakker en luistert. Is het stil in de kamer van je kind? Te stil? Je staat op, loopt op je tenen naar de deur en luistert. Je hoort ademhaling. Je gaat terug naar bed. Slapen lukt niet meer. Wat als ik haar kwijtraak? Je durft de gedachte bijna niet af te maken.
Als dit herkenbaar is: je bent niet alleen. De angst om je kind te verliezen is voor veel ouders het zwaarste deel van de eetstoornis. Zwaarder dan de ruzies, zwaarder dan de maaltijden. Een angst die je moeilijk hardop zegt, en die je toch elke dag meedraagt.
Waarom is deze angst zo groot?
Omdat een eetstoornis een ernstige ziekte is. Dat weet je, en dat voel je. Je ziet je kind veranderen. Soms lichamelijk, soms in hoe het in het leven staat. Je hebt geen controle over hoe het verder gaat. En je houdt meer van je kind dan van wat dan ook.
Die angst is dus niet overdreven. Hij laat zien hoe belangrijk je kind voor je is. Het probleem is alleen dat hij soms zo groot wordt dat er geen ruimte meer is voor iets anders.
Wat doet die angst met jou?
Je telefoon gaat op je werk en je hart slaat over. Het is de school. Is er iets gebeurd? Het blijkt een vraag over een excursie. Angst zet je lichaam in de alarmstand. Je slaapt slecht, je kunt je niet concentreren, je bent prikkelbaar. Je controleert meer, denkt voortdurend in rampscenario's en kunt niet meer genieten. Sommige ouders merken dat ze zich juist afsluiten, omdat het te veel is om te voelen.
Anderen houden zich juist de hele dag bezig. Regelen, zoeken, bellen. Zolang je druk bent, hoef je de angst niet te voelen. Dat werkt een tijdje. Tot je lichaam aan de bel trekt.
Al die reacties zijn begrijpelijk. Ze laten zien hoe zwaar het is.
Hoe leef je met deze angst?
Je kunt de angst niet wegnemen. Wel kun je leren om er anders mee om te gaan, zodat hij je niet helemaal overneemt.
Wat wel helpt:
Zeg het hardop. Tegen je partner, een vriend, een hulpverlener. Angst die je deelt, wordt vaak een fractie kleiner.
Weet wat je doet als het misgaat. Een plan met telefoonnummers en afspraken geeft houvast. Dan hoef je niet in paniek te bedenken wat je moet doen.
Laat de zorg niet alleen bij jou liggen. Je kind heeft een behandelaar. Vertrouw erop dat die meekijkt, en bel als je je zorgen maakt.
Zoek momenten van rust. Een wandeling, ademhalen, muziek. Je lichaam heeft pauzes nodig van de alarmstand.
Kijk naar vandaag. Niet naar volgend jaar. Wat is er vandaag nodig?
Wat je liever vermijdt:
Je angst alleen dragen en doen alsof het goed gaat.
Eindeloos op internet zoeken naar wat er mis kan gaan.
Je angst op je kind leggen, bijvoorbeeld met "je gaat nog dood als je zo doorgaat". Dat vergroot de schaamte en de afstand.
In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, staat een eenvoudige oefening voor als de gedachten op hol slaan. Zoek bij elke sombere gedachte een tegenovergestelde gedachte. Bij "het komt nooit meer goed" hoort bijvoorbeeld "er zijn ook dagen dat ze lacht". Het tweede is net zo waar als het eerste. Het geeft je hoofd iets om aan vast te houden.
Kan jouw hoop je kind helpen?
Ja. Dat is misschien wel het mooiste wat het boek laat zien. Een kind met een eetstoornis heeft vaak zelf geen hoop meer. Het gelooft niet dat het beter kan worden. Dan kan jouw hoop tijdelijk voor twee zijn.
In BUDDY UP vertelt een kind wat de hoop van een ouder kan doen:
"Mijn moeder heeft me stap voor stap geholpen en door haar kracht, hoop en moed begon ik het ook te geloven."
Kind
Isabelle raadt ouders aan om hun kind tijdelijk te laten leunen op hun kracht en hoop. Je hoeft niet te eisen dat je kind het "voor zichzelf" doet. Dat lukt vaak nog niet. Jij mag het geloof even vasthouden, tot je kind het zelf weer kan dragen.
Dat betekent niet dat je je angst moet verstoppen. Het betekent dat je naast je angst ook je hoop laat zien. Allebei echt.
Mag je kind zien dat je bang bent?
Veel ouders houden zich groot. Ze willen hun kind niet belasten, of bang maken. Dat is liefdevol bedoeld. Toch merken kinderen vaak heel goed dat er iets is. Als niemand het benoemt, gaan ze zelf invullen wat er aan de hand is.
In BUDDY UP vertelt een ervaringsdeskundige dat zijn moeder zelden liet zien wat het met haar deed, uit angst hem te kwetsen. Achteraf noemt hij dat een les voor ouders. Eerlijk zijn mag, niet als verwijt, maar als gedeeld gevoel. Isabelle raadt aan om te spreken in de ik-vorm en liever je verdriet te laten zien dan je boosheid.
Het verschil zit in hoe je het zegt. "Jij maakt me kapot" legt de last bij je kind. "Ik ben soms heel verdrietig en bang, omdat ik zoveel van je houd" laat zien wat er in jou omgaat, zonder dat je kind er iets mee hoeft.
Laat het daarna ook weer rusten. Je kind hoeft jou niet te troosten. Daar zijn andere mensen voor. Je partner, een vriend, een hulpverlener. Juist omdat je die steun elders vindt, kun je bij je kind eerlijk zijn zonder het te overladen.
Wat kun je zeggen?
Tegen je kind:
"Ik houd zoveel van je. Daarom maak ik me soms heel ongerust."
"Ik ben bang voor de eetstoornis, niet voor jou."
"Als jij het even niet gelooft, geloof ik het voor ons allebei."
Tegen jezelf of iemand die je vertrouwt:
"Ik ben bang. Dat is logisch. En ik doe wat ik kan."
"Ik kan niet alles in de hand hebben. Ik kan er wel zijn."
Wat als de hulp niet lijkt te werken?
Hoe lang kan dit nog zo doorgaan? Soms zit de angst vast aan een gevoel van uitzichtloosheid. De behandeling loopt al lang. Er lijkt niets te veranderen. Misschien heeft iemand zelfs het woord "uitbehandeld" laten vallen.
Isabelle is daar in BUDDY UP stellig over: neem "uitbehandeld" niet als eindpunt. Het betekent dat deze hulp, op dit moment, niet genoeg werkt. Dan zoek je een andere hulpverlener of een andere methode. Volledig herstel is mogelijk, op elke leeftijd en na elke duur. Dat is geen belofte dat het vanzelf gaat. Wel een reden om niet op te geven.
Wanneer moet je direct in actie komen?
Soms is je angst een signaal dat je moet handelen. Bij lichamelijke alarmsignalen, zoals flauwvallen, verwardheid, hartkloppingen of erg weinig drinken, bel je dezelfde dag de huisarts of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.
Maak je je zorgen dat je kind niet meer wil leven? Vraag er dan rechtstreeks naar. Vragen naar zelfmoordgedachten brengt je kind daar niet op. Het geeft juist ruimte om te praten. Neem bij zorgen dezelfde dag contact op met de huisarts of de behandelaar. Je kunt ook bellen met 113 Zelfmoordpreventie: bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. Ook als ouder kun je daar terecht. Bij direct gevaar bel je 112.
En als de angst je eigen leven overneemt?
Als je al weken nauwelijks slaapt, voortdurend paniekerig bent of niet meer functioneert, dan heb je zelf ook steun nodig. Ga naar je huisarts. Je hoeft niet te wachten tot het met je kind beter gaat.
In BUDDY UP stelt Isabelle een vraag die veel ouders raakt: als jij je de hele tijd zorgen maakt om je kind, wie maakt zich dan zorgen om jou? Goed voor jezelf zorgen is geen luxe. Je batterij moet ook opgeladen worden. Het maakt dat je dit langer volhoudt.
Hoop naast angst
Angst en hoop kunnen tegelijk bestaan. Herstel van een eetstoornis is mogelijk, ook als het nu ver weg lijkt. Veel gezinnen vinden na een zware periode weer rust. Je hoeft je angst niet weg te duwen om hoop te mogen hebben. Je mag ze allebei voelen.
Lees ook
Wil je deze angst niet langer alleen dragen? Plan een gesprek bij ISA Power. Onze ervaringsdeskundigen staan naast je, aanvullend op de zorg die je kind krijgt.