Feestdagen met een kind met een eetstoornis: zo maak je het haalbaar

Hoe komen we deze kerst in vredesnaam door?

Overal om je heen beginnen mensen over december. Het kerstmenu, wie wat meeneemt, hoe laat iedereen komt. En jij voelt je maag samentrekken. Want jij weet wat een lange middag aan tafel met je kind kan doen. Misschien denk je terug aan vorig jaar: de spanning, de tranen in de badkamer, de oom met zijn grapje over "een extra stukje".

Als je opziet tegen de feestdagen, ben je niet de enige. Niet omdat jullie het verkeerd doen, maar omdat alles wat deze dagen feestelijk maakt, precies is waar de eetstoornis op reageert.

Waarom zijn feestdagen zo zwaar bij een eetstoornis?

De vaste structuur valt weg. Etenstijden schuiven, maaltijden duren lang en er staat ineens veel eten op tafel. Er zijn meer mensen en meer ogen die kijken.

Daarbij komt de verwachting dat het gezellig moet zijn. Die druk voel jij, en je kind ook. Voor verjaardagen en een weekend bij familie geldt hetzelfde. Spanning die je verwacht, overvalt je minder.

Moet je de feestdagen dan helemaal anders doen?

Niet per se. In het boek BUDDY UP van Isabelle Plasmeijer staat een tip die hier goed past: pas het gezinsleven zo min mogelijk aan. Hoe meer alles om het eetprobleem gaat draaien, hoe meer ruimte het krijgt. En aanpassingen die je nu doet, zijn later vaak lastig terug te draaien.

Dat betekent niet dat je doet alsof er niets aan de hand is. Het betekent: houd vast aan wat kan, en pas alleen aan wat echt nodig is. Een kortere middag, een rustige plek aan tafel, een plan B. Maar wel gewoon kerst, gewoon de boom, gewoon samen.

Maak vooraf afspraken met je kind

Het helpt om de dagen samen door te nemen, ruim van tevoren en op een rustig moment. Niet aan tafel, liever tijdens een wandeling of in de auto. Vraag wat je kind het moeilijkst vindt en wat zou helpen.

Spreek een geheim seintje af, zoals een woord of een hand op je arm. Dan weet je kind dat het niet hoeft uit te leggen waarom het even weg moet.

Wat kun je zeggen tegen je kind?

  • "De kerstdagen komen eraan. Ik wil graag met je bedenken hoe we ze voor jou haalbaar maken. Wat zie je het meest tegen op?"

  • "Je hoeft niet alles mee te doen. Wat zou je wel fijn vinden?"

  • "Als het je te veel wordt, wat is dan een teken dat je aan mij kunt geven?"

  • "Wat wil jij dat oma en opa weten, en wat liever niet?"

Betrek de behandelaar of begeleider

Krijgt je kind behandeling? Bespreek de feestdagen dan ook daar. Vraag bijvoorbeeld: "Waar moeten we deze dagen vooral op letten?" en "Wat doen we als het misgaat?" Zo hoef jij niet alles zelf te bedenken.

Hoe bereid je familie voor?

Als oma nu maar niet weer zegt dat ze er zo goed uitziet. Je hoort het al voor je, en je voelt je kind al verstijven.

Veel spanning ontstaat door goedbedoelde opmerkingen. Familie wil helpen, maar weet vaak niet hoe. BUDDY UP raadt aan om familie en vrienden actief te betrekken: organiseer een overleg en vertel concreet waarmee ze kunnen helpen. Niet alleen wat ze niet moeten doen, maar ook wat wel.

Dat hoeft geen grote bijeenkomst te zijn. Een telefoontje met de gastvrouw, een berichtje in de familie-app of een kop koffie met je zus kan genoeg zijn. Doe het altijd in overleg met je kind over wat het wil delen.

Een paar duidelijke zinnen werken vaak beter dan een lang verhaal:

  • "Het gaat nog niet goed met ons kind. We willen er graag een fijne dag van maken. Willen jullie geen opmerkingen maken over eten, porties of uiterlijk? Ook geen complimenten."

  • "Als je iets wilt zeggen, vraag dan gewoon naar school, muziek of de hond. Dat helpt echt."

  • "Als ze even van tafel gaat, laat het maar gebeuren. Dat hebben we zo afgesproken."

  • "Zou jij na het eten een wandeling willen voorstellen? Dan hoeft het niet van ons te komen."

Zeg het vriendelijk en zonder schuld. Thuis kun je het ook gewoon "het eet-gedoe" noemen. Dat klinkt minder zwaar dan "de ziekte", en het maakt praten makkelijker.

Opmerkingen aan tafel voorkomen en opvangen

Zelfs met goede voorbereiding kan er iets gezegd worden. Bedenk vooraf wat jij dan doet.

Wat wel helpt:

  • Een neutrale gespreksleider aan tafel: iemand die het gesprek ongemerkt naar andere onderwerpen stuurt.

  • Een vaste zin om af te buigen: "Zullen we het eens over iets anders hebben? Hoe was jullie vakantie?"

  • Je kind ergens naast laten zitten waar het zich veilig voelt, en waar het makkelijk kan opstaan.

  • Afleiding tijdens en na het eten: een spel, een wandeling, samen afwassen.

Wat je liever vermijdt:

  • Praten over diëten, goede voornemens, "dat mag ik eigenlijk niet" of "ik moet straks flink sporten".

  • Opmerkingen over lichamen, van wie dan ook.

  • Je kind aan tafel aanspreken op wat het wel of niet eet.

  • Een scène maken na een opmerking. Buig rustig af en bespreek het later onder vier ogen.

Plan rustmomenten en een plan B

Een hele dag feest is voor veel kinderen met een eetstoornis te lang. Maak het korter. Kom later, ga eerder, of kom alleen voor het toetje of de koffie. Plan na een drukke dag een rustige dag zonder afspraken.

Zorg ook voor een plan B. Wat doen jullie als het niet gaat? Mag je kind dan naar huis, of naar een rustige kamer? Rijdt één ouder dan terug? Met een plan B hoeft niemand te improviseren in een moment van paniek.

En ja, een plan B kan ook zijn dat jullie dit jaar thuisblijven en het anders vieren. Dat is geen falen. Dat is kiezen voor wat nu haalbaar is.

Mag je zelf ook zeggen dat het te veel is?

Misschien zie je jezelf al zitten: tijdens het hoofdgerecht met één oog op je kind en één oog op je schoonmoeder, zonder enig idee waar het gesprek over gaat.

Dus ja, dat mag. Veel ouders houden zich groot in december. Ze lachen mee aan tafel en houden alles in de gaten, tot ze 's avonds instorten.

Een moeder in BUDDY UP geeft andere ouders deze tip mee:

"Grenzen aangeven wat je wel én niet aankan is heel belangrijk. Ook benoemen hoe het met jezelf gaat is belangrijk, want mijn kind had soms zulke oogkleppen op [...]"

Sascha, moeder

Dat geldt voor je kind, en ook voor je familie. Je mag zeggen: "Dit jaar host ik niet." Of: "Ik vind het fijn als iemand anders de afwas doet, ik ben moe." Je kind ziet dan ook dat jij een mens bent met eigen grenzen. Dat is geen last, dat is een voorbeeld.

Vergeet jezelf niet

In de drukte let jij op iedereen. Dat is uitputtend. Spreek met je partner of een vriend af dat jullie elkaar aflossen, en gun jezelf een moment buiten, even alleen. Je batterij raakt deze dagen sneller leeg dan je denkt.

Heb je ook andere kinderen? Plan iets kleins alleen met hen. Zij voelen de spanning ook.

Let op signalen die niet kunnen wachten

Ziet je kind er ineens erg slap of verward uit, valt het flauw of klaagt het over hartkloppingen? Bel dan de huisarts of, tijdens de feestdagen, de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.

Het mag anders dan vroeger

Misschien worden deze feestdagen niet zoals in je herinnering. Dat verdriet mag er zijn. Tegelijk kunnen er kleine mooie momenten ontstaan: een wandeling, een film samen op de bank, een glimlach die even echt is. Houd die vast. Het hoeft niet perfect. Jullie hoeven het alleen samen door te komen.

Lees ook

Wil je meer houvast voor deze periode? Download ons gratis e-book 25 tips voor ouders, of kijk of het BUDDY UP ouder- en naastenprogramma bij je past.

Previous
Previous

Herstel is mogelijk: wat ouders die het meemaakten je willen meegeven

Next
Next

Naar de huisarts met je vermoeden: zo bereid je het eerste gesprek voor