Waarom heb ik de eetstoornis van mijn kind niet eerder gezien?

Zou het nog overwaaien? Dat dacht je maandenlang. Ze at wat minder, sportte wat meer. Ze was gewoon wat stiller dan anders.

Tot het als een klap kwam. Een telefoontje van school. Een opmerking van de huisarts. Of dat ene moment waarop je ineens zag wat er al die tijd voor je neus gebeurde. En sindsdien laat die ene vraag je niet meer los: hoe heb ik dit kunnen missen? Ik zie mijn kind toch elke dag?

Als je hiermee rondloopt, willen we je eerst dit zeggen: dat je het niet eerder zag, zegt niets over hoeveel je van je kind houdt. Het zegt vooral iets over hoe een eetstoornis werkt.

Waarom is een eetstoornis zo moeilijk te zien?

Een eetstoornis is goed in verstoppen. Je kind schaamt zich, is bang voor jouw reactie of wil het gedrag nog niet kwijt. Dus wordt er uitgelegd en gesmoesd. "Ik heb op school al gegeten." "Ik heb gewoon geen honger." "Iedereen let toch een beetje op?"

Daarbij lijkt veel gedrag in het begin juist gezond of positief:

  • Gezonder willen eten

  • Meer sporten

  • Heel hard werken voor school

  • Zelfstandig zijn en weinig hulp vragen

Dat zijn dingen die we als ouders vaak aanmoedigen. Pas achteraf zie je dat het een andere kant op ging.

Waarom ziet je kind het zelf ook niet?

Dit is misschien het belangrijkste stuk om te begrijpen. In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, wordt uitgelegd dat een eetprobleem voor je kind in het begin geen probleem is. Het is een oplossing. Een net gevonden manier om met spanning, angst of verdriet om te gaan.

Wie net een oplossing heeft gevonden, gaat die niet melden als probleem. Je kind heeft vaak geen ziektebesef. Het voelt zich juist even sterker, rustiger of meer in controle. Daarom vraagt het ook geen hulp. En daarom houdt het zo goed verborgen wat er gebeurt.

Een ervaringsdeskundige vertelt in het boek wat ze pas veel later begreep:

"Ik had sinds die tijd niet geleerd hoe ik hulp moest vragen en met mijn angst om moest gaan. Tijdens therapie kwam ik erachter dat ik dat mechanisme had ontwikkeld om mezelf te beschermen."

Dochter, ervaringsdeskundige

Zie je wat daar staat? Zelfs zij wist het niet. Het mechanisme werkte op de achtergrond, als bescherming. Als je kind het zelf niet doorhad, hoe had jij het dan van buitenaf moeten zien?

Speelt schaamte ook een rol?

Ja, een grote. Schaamte is een van de sterkste redenen waarom een eetprobleem lang verborgen blijft. Je kind schaamt zich voor het gedrag, voor de gedachten, soms voor zichzelf. Het wil niet tot last zijn. Het wil niet dat jij je zorgen maakt. Dus houdt het de schijn op.

En eerlijk is eerlijk: ook ouders kennen schaamte. Misschien twijfelde je even, maar durfde je het niet te benoemen. Uit angst om je kind iets aan te praten, of omdat je hoopte dat het vanzelf over zou gaan. Dat is heel menselijk.

Maar ik had toch iets moeten merken?

Misschien merkte je ook wel iets. Een vaag gevoel, een twijfel, een gesprek dat niet lekker liep. Ze zei dat ze bij een vriendin had gegeten. Waarom zou ik dat niet geloven? Het is heel menselijk om dat weg te redeneren. Je kind had een logische uitleg. Je had het druk. Je wilde je kind niet wantrouwen. En anderen zagen ook niets.

Een eetstoornis sluipt er bovendien langzaam in. Wie iemand elke dag ziet, merkt kleine veranderingen het minst. Een tante die je kind een half jaar niet zag, schrikt soms meer dan jij. Dat is geen onoplettendheid. Zo werkt kijken nu eenmaal.

Wat als anderen het eerder zagen dan jij?

Soms was het een leraar, een coach of de moeder van een vriendin die als eerste iets zei. Dat kan pijn doen. Waarom zag een buitenstaander het wel en jij niet? Misschien voel je je zelfs een beetje beschaamd of boos op degene die het opmerkte.

Kijk er eens anders naar. Iemand die op afstand staat, ziet sprongen in plaats van kleine stapjes. Iemand die niet verantwoordelijk is, durft makkelijker iets te benoemen. Dat zegt niets over jouw liefde of jouw oplettendheid.

Je kunt die persoon zelfs dankbaar zijn. Er is iemand die meekijkt en om je kind geeft. Zo iemand kan straks een waardevol deel worden van het netwerk rond je kind. In BUDDY UP heet dat je Recovery Army: de mensen om je kind heen die samen helpen dragen. Familie, vrienden, school, de sportclub en de hulpverleners horen er allemaal bij.

Hoe voorkom je dat je nu alles gaat wantrouwen?

Na de schrik slaan veel ouders door naar de andere kant. Je let ineens op elk hapje, elke wandeling, elke deur die dichtgaat. Dat is begrijpelijk, maar het put jou uit en het voelt voor je kind als controle. Laat het volgen van de gezondheid over aan de huisarts of het behandelteam. Jouw rol is ouder zijn: aanwezig, nieuwsgierig en warm.

En bij een volwassen kind?

Woont je kind niet meer thuis, dan zie je nog minder. Je ziet niet wat er dagelijks gegeten wordt en je wilt de zelfstandigheid van je kind respecteren. Dat is gezond en terecht. Het betekent wel dat je minder zicht hebt. Dat valt niemand te verwijten.

Hoe ga je om met dit zelfverwijt?

Je ligt er 's nachts wakker van. Je speelt de afgelopen maanden af als een film en ziet ineens overal signalen. De lege broodtrommel. De lange wandelingen. De trui in de zomer. "Had ik het maar eerder gezien" kost veel energie. Energie die je nu hard nodig hebt om je kind te helpen. Verwijt jezelf daarom zo weinig mogelijk. Dat is geen kwestie van wegkijken. Het is een keuze om je kracht te bewaren voor wat nu nodig is.

  • Erken het verdriet. Het is verdriet om tijd die je niet terugkrijgt. Dat mag er zijn.

  • Kijk met de kennis van toen. Wat wist je toen eigenlijk? Wat leek er op dat moment aan de hand? Wees eerlijk en mild.

  • Zoek een tegengedachte. Denk je "ik heb gefaald"? Zet daar bewust iets tegenover: "Ik zie het nu, en ik kom in actie."

  • Kijk naar nu. Je bent wakker. Je weet wat er speelt. Dit is het moment waarop je iets kunt doen.

  • Praat met andere ouders. Bijna iedereen herkent dit gevoel. Dat haalt het uit de schaamte.

Wat kun je zeggen tegen je kind?

Je zelfverwijt hoort niet bij je kind. Een kind dat hoort "ik had het moeten zien" kan zich schuldig gaan voelen over jouw verdriet. Draag dit gevoel liever bij andere volwassenen.

Wat je wel kunt zeggen:

  • "Ik zie nu dat het al een tijd heel zwaar voor je is. Ik ben blij dat ik het nu weet."

  • "Je hoeft je niet te schamen. Ik wil je helpen, niet boos op je zijn."

  • "Ik snap dat je het voor jezelf hield. Je hoeft het nu niet meer alleen te dragen."

  • "We gaan samen kijken welke hulp er past. Je staat er niet meer alleen voor."

Liever niet:

  • "Waarom heb je niks gezegd?" Je kind hoort dan een verwijt.

  • "Ik had het moeten zien." Je kind gaat jou dan troosten.

Wat nu wel belangrijk is

Het moment dat je het ziet, is het moment dat je kunt beginnen. Laat je kind lichamelijk nakijken door de huisarts, zeker als het veel is afgevallen, flauwvalt, duizelig is of zich erg slap voelt. Bij acuut gevaar bel je 112. Daarna kijk je samen met de zorg welke hulp past.

En ondertussen: blijf in contact met je kind. Niet als controleur, maar als ouder. Je kind heeft geen ouder nodig die alles op tijd zag. Je kind heeft een ouder nodig die nu naast hem of haar staat.

Vooruit kijken mag

Je kunt de tijd niet terugdraaien. Wel kun je de tijd die komt anders inzetten. Veel ouders vertellen ons later dat het moment van "ik zie het nu" ook het moment was waarop de verbinding met hun kind langzaam terugkwam.

Lees ook

Wil je even sparren over wat nu een goede volgende stap is? Je kunt vrijblijvend een eerste gesprek inplannen bij ISA Power. We denken graag met je mee.

Previous
Previous

Waarom doet mijn kind zo vreemd met eten?

Next
Next

Waar vinden we de beste hulp voor ons kind met een eetstoornis?