Twaalf tabbladen open, drie wachtlijsten, en ik weet nog steeds niet wie ik moet bellen.
Je weet dat er hulp moet komen. Maar waar begin je? Je zoekt op internet en vindt tientallen namen, wachtlijsten, termen die je niet kent. Iedereen heeft een mening. De huisarts zegt dit, een vriendin zegt dat. Ondertussen gaat het thuis niet goed en voelt elke week wachten als te lang.
Veel ouders vertellen ons dat de zoektocht naar hulp bijna net zo zwaar was als de eetstoornis zelf. Daarom zetten we in dit artikel de belangrijkste stappen op een rij.
Waar begin je?
De huisarts is bijna altijd de eerste stap. Dat voelt misschien als een omweg, maar het is belangrijk:
De huisarts kan kijken hoe het lichamelijk met je kind gaat.
Voor de meeste gespecialiseerde zorg is een verwijzing nodig.
De huisarts kent vaak de mogelijkheden in jullie regio.
Bereid het gesprek voor. Lees je eerst een beetje in, zodat je weet welke vragen je wilt stellen. Schrijf op wat je ziet, sinds wanneer en wat je zorgen zijn. Je mag als ouder ook alleen een afspraak maken om je zorgen te bespreken, zeker als je kind (nog) niet mee wil.
Welke soorten hulp zijn er?
Grofweg zijn er een paar soorten hulp, die elkaar vaak aanvullen:
Huisarts en praktijkondersteuner: het eerste aanspreekpunt en de medische controle.
Gespecialiseerde GGZ voor eetstoornissen: behandelteams met bijvoorbeeld psychologen, psychiaters en diëtisten. Dit is waar de klassieke eetstoornisbehandeling plaatsvindt.
Jeugdhulp en wijkteams: voor kinderen en jongeren, vaak via de gemeente.
Ervaringsdeskundige begeleiding: begeleiding door mensen die zelf hersteld zijn van een eetstoornis en dat vertalen naar hulp voor anderen.
Steun voor ouders en naasten: programma's, lotgenotengroepen, inloophuizen en begeleiding speciaal voor het gezin.
Bij ISA Power bieden we specialistische begeleiding door ervaringsdeskundigen. Dat is geen vervanging van GGZ-behandeling, maar een aanvulling erop. We werken samen met wat er al is, of we overbruggen de tijd tot de behandeling start.
Mag je reguliere zorg combineren met andere hulp?
Ja. Dat vergeten veel ouders. Je hoeft niet te kiezen tussen behandeling en aanvullende begeleiding. In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, worden twee routes beschreven. De reguliere route via huisarts en GGZ, en een particuliere route met bijvoorbeeld een ervaringsdeskundige coach. Die twee mogen naast elkaar lopen.
Waarom zou je combineren? Een behandelteam heeft vaak beperkte tijd per week. Een ervaringsdeskundige kan op andere momenten meekijken, in het dagelijks leven. Bovendien geeft het je kind iets wat moeilijk op een andere manier te krijgen is: iemand die het van binnenuit kent.
Een jonge vrouw zegt daarover in BUDDY UP:
"Een buddy hebben is heel erg fijn! Je kunt je verhaal delen, maar ook gewoon over andere dingen praten. Echt een aanrader!"
Jonge vrouw
Dat laatste is belangrijk. Herstel gaat niet alleen over het eetprobleem. Een kind dat ook gewoon over muziek, school of een serie kan praten met iemand die het snapt, voelt zich minder een patiënt en meer een mens.
Hoe zorg je dat alle hulp dezelfde kant op werkt?
Combineren werkt alleen als iedereen dezelfde kant op kijkt. In het boek heet dat: alle neuzen dezelfde kant op. Een kind dat van de ene hulpverlener iets anders hoort dan van de andere, raakt in de war. En het eetprobleem maakt slim gebruik van zulke gaten.
Een paar dingen die helpen:
Weet wie de hoofdbehandelaar is. Eén persoon houdt het overzicht en neemt de medische beslissingen.
Weet wie je belt bij een crisis. Schrijf het nummer op een vaste plek, zodat je niet hoeft te zoeken als het spannend is.
Vertel elke hulpverlener wie er nog meer betrokken is. Vraag of ze, met toestemming van je kind, contact met elkaar mogen hebben.
Houd zelf een overzicht bij. Wie doet wat, wanneer zijn de afspraken, wat is er afgesproken?
Spreek het uit als je tegenstrijdige adviezen hoort. Vraag de hoofdbehandelaar om duidelijkheid.
Wat is "de beste hulp"?
Er is niet één beste plek voor iedereen. De beste hulp is hulp die past bij jouw kind en jullie situatie. Een paar vragen die je kunt stellen:
Heeft deze hulpverlener of instelling ervaring met eetstoornissen?
Past de aanpak bij de leeftijd van mijn kind?
Worden wij als ouders betrokken? En hoe?
Hoe lang is de wachttijd, en wat kunnen we in de tussentijd doen?
Is er aandacht voor lichamelijke controle én voor wat er onder de eetstoornis zit?
Voelt mijn kind zich hier enigszins gezien? Een klik is belangrijk.
Wat doe je met wachtlijsten?
Je belt, je hoort "u staat op de lijst", en je hangt op met een leeg gevoel. En wat moet ik dan tot die tijd? Wachtlijsten zijn helaas een realiteit. Dat is frustrerend en soms beangstigend. Je staat er niet machteloos bij:
Blijf in contact met de huisarts voor regelmatige lichamelijke controle tijdens het wachten.
Vraag naar overbruggingszorg. Sommige instellingen bieden tussentijdse gesprekken of groepen.
Zoek steun voor jezelf. Als ouder kun je al beginnen met leren hoe je je kind thuis ondersteunt.
Kijk naar aanvullende begeleiding. Ervaringsdeskundige begeleiding kan in deze periode houvast geven.
Meld veranderingen. Gaat het slechter? Laat dat weten aan de huisarts en de instelling. Soms kan er dan sneller iets.
Bij flauwvallen, ernstige zwakte of als je kind nauwelijks nog eet of drinkt, neem je dezelfde dag contact op met de huisarts of huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.
En als je kind 16 of ouder is?
In Nederland hangt het van de leeftijd af wie er beslist over behandeling. Onder de 12 jaar beslis jij als ouder. Van 12 tot 16 jaar is toestemming nodig van je kind én van jou. Vanaf 16 jaar beslist je kind zelf. Dat kan voelen alsof je buitenspel staat. Toch kun je veel doen: informatie verzamelen, je kind aanmoedigen, zelf steun zoeken en een veilige plek blijven. Hulp voor jou als ouder kan altijd, ook als je kind zelf (nog) niet wil.
Waarom is hulp voor jezelf ook belangrijk?
Hulp voor mij? Het gaat toch om haar? Dat zeggen veel ouders. In de zoektocht naar hulp voor je kind vergeet je makkelijk jezelf. Toch sta jij er elke dag middenin. Jij zit aan tafel, jij vangt de boosheid op, jij ligt 's nachts wakker. Dat houd je niet maanden of jaren vol zonder steun.
Hulp voor jezelf staat los van de behandeling van je kind. Denk aan een oudergroep, een gesprek met een ervaringsdeskundige ouder, of je eigen huisarts als je merkt dat je slecht slaapt of somber wordt. Het is geen luxe. Een ouder die zich gesteund voelt, kan rustiger blijven. En rust is precies wat je kind nodig heeft.
Je hoeft ook niet te wachten tot je kind zelf hulp wil. Juist als je kind de deur nog dichthoudt, kun jij al beginnen. Je leert hoe het eetprobleem werkt, wat je wel en niet zegt en hoe je in verbinding blijft. Dat is vaak de eerste stap die thuis iets in beweging zet.
Wat als de hulp niet bij je kind past?
Het kan gebeuren dat je kind geen klik voelt, of dat jij merkt dat de aanpak niet aansluit. Spreek dat uit. Eerst bij de hulpverlener zelf, daarna eventueel bij de huisarts. Je mag kritisch zijn en je intuïtie volgen. Verder zoeken is geen opgeven. Het is zorgen dat je kind de hulp krijgt die werkt.
Wat kun je zeggen tegen je kind over hulp?
Veel kinderen schrikken van het woord hulp. Ze horen: er is iets mis met mij. Of: nu gaan anderen over mij beslissen. Een paar zinnen die de drempel lager maken:
"Ik wil niet dat je dit alleen hoeft te doen. Daarom zoeken we hulp."
"Je mag meedenken over wie er bij je past. Jouw gevoel telt."
"Het hoeft niet meteen goed te voelen. We kijken het samen even aan."
"Er zijn ook mensen die dit zelf hebben meegemaakt. Zou je het fijn vinden om met zo iemand te praten?"
Stap voor stap
Je hoeft niet in één keer de perfecte route te vinden. Zet de eerste stap, kijk wat er gebeurt en stel bij. Past de hulp niet, dan mag je verder zoeken. Je bent niet alleen in deze zoektocht.
Lees ook
Twijfel je wat er voor jullie past? Plan een gesprek en we kijken samen met je welke begeleiding aansluit bij de zorg die er al is.