Waarom doet mijn kind zo vreemd met eten?

Is dit nog gewoon puberen, of is dit iets?

Je ziet het aan tafel. Je kind schuift het eten heen en weer. Snijdt alles in piepkleine stukjes. Eet alleen nog bepaalde dingen. Of zegt dat het al gegeten heeft, en verdwijnt na de maaltijd meteen naar de badkamer.

Je merkt dat je zelf bent gaan opletten. Je kijkt stiekem mee naar het bord. Je hoort de badkamerdeur en houdt even je adem in. Je partner zegt "joh, dat gaat vanzelf over", en jij wilt dat zo graag geloven.

Je voelt dat er iets niet klopt, maar je kunt het niet precies benoemen. Je wilt het begrijpen, maar je wilt ook geen ruzie. Dat dubbele gevoel kennen veel ouders. In dit artikel helpen we je om wat meer zicht te krijgen.

Wat bedoelen ouders met "vreemd" eetgedrag?

Elk kind is anders. Dit zijn dingen die ouders vaak als eerste opvallen:

  • Maaltijden overslaan of steeds een reden hebben om niet mee te eten

  • Heel kleine porties, of heel langzaam eten en lang rondschuiven

  • Vaste rituelen, zoals alles in een bepaalde volgorde eten

  • Hele soorten eten ineens weglaten

  • Stiekem eten, of eten en verpakkingen verstoppen

  • Na het eten snel naar het toilet gaan

  • Veel bezig zijn met recepten of voeding, maar zelf weinig eten

  • Gespannen of prikkelbaar rond etenstijd

Eén signaal zegt nog niet dat er een eetstoornis is. Kinderen en pubers zijn weleens een tijd kieskeurig. Zie je meerdere signalen, of blijft het gedrag hardnekkig? Dan is het tijd om goed te kijken.

Waarom doet mijn kind dit?

Van buiten lijkt het over eten te gaan. Van binnen gaat het vaak over iets anders. Eten is het topje van de ijsberg. Daaronder zitten spanning, angst, verdriet of het gevoel niet goed genoeg te zijn. Door eten te controleren, voelt je kind dat er tenminste iets beheersbaar is.

In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, beschrijft een ervaringsdeskundige hoe dat in het begin voelde:

"In het begin voelde ik me super krachtig en sterk. Ik had eindelijk iets gevonden waar ik mezelf helemaal in kon verliezen. [...] Ik dacht dat ik de 'controle' had, maar ik kon niet meer stoppen."

Kind, ervaringsdeskundige anorexia

Dat maakt veel duidelijk. Voor je kind voelt het gedrag vaak logisch, zelfs noodzakelijk. Rituelen geven rust. Een overgeslagen maaltijd voelt als een overwinning. Stiekem eten kan troost zijn, gevolgd door schaamte. Het eetprobleem heeft een functie: het beschermt je kind tegen iets wat nog te groot voelt.

Dat is lastig te begrijpen. Maar het helpt om te weten: je kind doet dit niet om jou dwars te zitten. En je kind kan er niet zomaar mee stoppen, ook al wil een deel van hem of haar dat misschien wel.

Welke kinderen lopen meer risico?

Er is niet één type kind dat een eetprobleem krijgt. Wel noemt het boek een aantal eigenschappen die vaak terugkomen. Herken je er een paar in je kind?

  • Perfectionistisch. Alles moet goed, liefst beter dan goed.

  • Gedreven. Hard werken voor school, sport of muziek, soms tot het uiterste.

  • Hooggevoelig. Veel opvangen van de sfeer en de emoties van anderen.

  • Een pleaser. Het iedereen naar de zin willen maken en moeilijk nee zeggen.

  • Zorgzaam. Zich verantwoordelijk voelen voor hoe het met anderen gaat.

  • Sterk rechtvaardigheidsgevoel. Veel last hebben van dingen die niet eerlijk zijn.

  • Onzeker. Twijfelen aan zichzelf, ook als het van buiten goed lijkt te gaan.

Misschien denk je nu: maar dat is precies ons kind. Altijd een tien willen halen, nooit lastig, altijd zorgen dat iedereen het naar zijn zin heeft. Veel ouders schrikken van die herkenning.

Het zijn mooie eigenschappen. Je kind is er niet minder om. Maar onder druk kan een kwaliteit een valkuil worden. Een kind dat alles goed wil doen, kan ook eten "goed" willen doen. Een kind dat veel voelt, zoekt soms een manier om minder te voelen.

Hoe ontdek je wat erachter zit?

Je hoeft geen therapeut te zijn om nieuwsgierig te kijken. Het boek geeft een paar vragen die je kunt gebruiken om de boodschap onder het gedrag te zoeken. Pak er een rustig moment voor en schrijf je antwoorden op.

  • Wanneer begon het? Was er rond die tijd iets veranderd? Een nieuwe school, een ruzie, een verlies, een opmerking over het lichaam?

  • Wanneer is het erger? Voor een toets, na een feestje, op zondagavond, als er spanning in huis is?

  • Wat ontloopt je kind? Welke situaties, mensen of gevoelens worden vermeden sinds het eetgedrag veranderde?

  • Welke emoties zijn lastig? Kan je kind boos zijn? Verdrietig? Teleurgesteld? Of wordt dat weggedrukt?

  • Wat levert het op? Rust, aandacht, een gevoel van grip, een manier om ergens niet over te hoeven praten?

Je vindt niet meteen een antwoord, en dat hoeft ook niet. Het gaat erom dat je verder kijkt dan het bord. Je aantekeningen zijn ook waardevol voor de huisarts of behandelaar.

Hoe voorkom je dat je gaat controleren?

Als je je zorgen maakt, is de neiging groot om alles in de gaten te houden. Je kijkt mee in de koelkast, telt de boterhammen, luistert bij de badkamerdeur. Dat is begrijpelijk. Het komt voort uit angst en liefde.

Toch werkt het vaak averechts. Een kind dat zich bekeken voelt, wordt stiller en slimmer in verstoppen. Probeer je aandacht te verleggen van het eten naar je kind zelf. Vraag hoe de dag was. Vraag naar vrienden, muziek, wat je kind bezighoudt. Zo blijf je in verbinding, en daar heb je later veel meer aan dan aan een sluitend overzicht.

Wat kun je zeggen tegen je kind?

Hoe en wanneer je iets zegt, maakt veel uit. Midden aan tafel voelt je kind zich betrapt en klapt het dicht. Kies liever een rustig moment waarop jullie niet tegenover elkaar zitten: in de auto, tijdens een wandeling, bij het opruimen.

Praat over wat je ziet en voelt, niet over wat je kind fout doet. Bijvoorbeeld:

  • "Ik merk dat je de laatste tijd minder mee-eet. Ik maak me een beetje zorgen. Hoe gaat het eigenlijk met je?"

  • "Je hoeft nu niets uit te leggen. Ik wil alleen dat je weet dat je bij mij terecht kunt."

  • "Ik ben niet boos. Ik zie dat je ergens mee zit en ik wil het graag begrijpen."

  • "Is er de laatste tijd iets gebeurd waar je mee zit?"

Krijg je een snauw of een "er is niks"? Dat is normaal. Je hebt de deur op een kier gezet, en dat is genoeg voor nu.

Wat helpt aan tafel?

Wel doen:

  • Houd de sfeer zo rustig mogelijk en praat over andere dingen dan eten.

  • Blijf samen eten, ook als het moeizaam gaat. Regelmaat geeft houvast.

  • Spreek met het hele gezin af dat niemand het over lijnen of lichamen heeft.

  • Blijf ouder aan tafel, geen politieagent die elk hapje telt.

Liever niet:

  • Opmerkingen over hoeveel of wat iemand eet. Ook "goed zo, je eet goed" kan veel spanning geven.

  • Discussiëren of onderhandelen over het bord van je kind.

  • Zelf het eetgedrag willen oplossen. Jouw taak is er zijn en hulp inschakelen.

Wanneer schakel je hulp in?

Houdt het vreemde eetgedrag langer dan een paar weken aan? Krijgt je kind klachten zoals duizeligheid, vermoeidheid of het steeds koud hebben? Of blijf je gewoon een onrustig gevoel houden? Maak dan een afspraak bij de huisarts. Die kan kijken hoe het lichamelijk gaat en zo nodig doorverwijzen.

Neem je aantekeningen mee naar die afspraak. Wat zag je, sinds wanneer, en wat viel je op rond het begin? Zo hoef je niet alles uit je hoofd te vertellen. Bij flauwvallen of ernstige klachten bel je dezelfde dag de huisarts of huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.

Je onderbuikgevoel mag er zijn

Je kent je kind. Als jij voelt dat er iets niet klopt, neem dat serieus. Je hoeft het niet zeker te weten om in actie te komen. Liever een keer te vroeg gevraagd dan te lang gewacht.

En onthoud: hoe vreemd het gedrag ook lijkt, het zegt iets. Als je leert luisteren naar wat eronder zit, kom je dichter bij je kind dan bij het eten.

Lees ook

Wil je meer weten over hoe je dit soort situaties thuis aanpakt? In ons gratis e-book 25 tips voor ouders vind je praktische handvatten die je vandaag nog kunt gebruiken.

Previous
Previous

Is het mijn schuld dat mijn kind een eetstoornis heeft?

Next
Next

Waarom heb ik de eetstoornis van mijn kind niet eerder gezien?