Zou het nog overwaaien?
Je kind is acht, tien of elf. Het eet steeds minder soorten eten, raakt in paniek bij iets nieuws op het bord, of zegt dingen over zijn lichaam die je niet verwacht van een kind van die leeftijd. Je denkt: zo jong kan dat toch niet? En je omgeving zegt dat het vast een fase is.
Toch blijft dat knagende gevoel. Het is goed dat je het serieus neemt.
Kunnen jonge kinderen een eetstoornis hebben?
Ja, al is niet elk eetprobleem bij een jong kind een eetstoornis. Kinderen kunnen kieskeurig zijn, en dat is vaak heel normaal. Maar soms gaat het verder. Dan bepaalt angst rond eten steeds meer van het dagelijks leven, en groeit je kind er niet vanzelf overheen.
In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, staat dat eetproblemen steeds vaker op jonge leeftijd beginnen, soms al rond zeven of acht jaar. Dat is schrikken. Maar het betekent ook: je bent niet gek als je je bij een basisschoolkind zorgen maakt.
Hoe ziet een eetprobleem eruit bij een jong kind?
Bij jonge kinderen ziet het er soms anders uit dan bij pubers. Het gaat niet altijd om slank willen zijn. Vaak spelen andere dingen:
Angst voor eten zelf. Bijvoorbeeld bang zijn om te stikken, zich te verslikken of misselijk te worden.
Heel weinig soorten eten. Bepaalde kleuren, structuren of geuren worden vermeden.
Weinig interesse in eten. Snel vol zitten, eten vergeten, geen trek.
Zorgen over het lichaam. Ook jonge kinderen kunnen al zeggen dat ze "te dik" zijn.
Een diagnose stellen is werk voor een arts. Jouw rol is opmerken en hulp zoeken als je je zorgen maakt.
Op welke signalen let je?
Je kind eet duidelijk minder, of steeds minder verschillende dingen
Er is veel spanning, huilen of boosheid rond maaltijden
Je kind vermijdt verjaardagen, schoolreisjes of logeerpartijtjes vanwege het eten
Je kind praat negatief over zijn lichaam of vergelijkt zich met anderen
Je kind klaagt vaak over buikpijn of misselijkheid rond eten
De groei valt tegen, of het consultatiebureau of de jeugdarts maakte een opmerking
Bij jonge kinderen is de lichamelijke kant extra belangrijk, omdat ze nog volop groeien. Maak je je zorgen? Ga dan naar de huisarts. Die kan kijken hoe je kind groeit en zo nodig doorverwijzen naar een kinderarts of gespecialiseerde zorg. Gaat het lichamelijk ineens hard achteruit, bel dan de huisarts of huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.
Waarom gaat het niet alleen over eten?
Hij is toch pas negen. Waar maakt zo'n klein kind zich nou zorgen over?
Een eetprobleem is vaak een manier om met iets anders om te gaan. Dat geldt ook voor jonge kinderen. Alleen kunnen zij nog slechter uitleggen wat er in ze omgaat. Spanning komt er dan uit als buikpijn, paniek aan tafel of een bord dat steeds leger blijft.
Veel kinderen met een eetprobleem zijn gevoelig. Ze voelen haarfijn aan wat er om hen heen gebeurt, ook als niemand er iets over zegt. Een ervaringsdeskundige vertelt in BUDDY UP:
"Ik ben net een spons die alles opzuigt uit mijn omgeving. [...] Als kind wist ik niet dat mijn buikpijn kwam doordat ik de gevoelens van mijn moeder meedroeg."
Gevoelig kind, ervaringsdeskundige
Dit is geen verwijt aan ouders. Je kunt niet voorkomen dat je kind iets voelt. Wel kun je helpen om die gevoelens een plek te geven. Vraag jezelf eens af: wat speelt er nu in ons gezin? Een verhuizing, ziekte, ruzie, een nieuwe klas? En hoe zou mijn kind dat ervaren?
Zeg dan hardop wat je zelf voelt, in kindertaal. "Mama is een beetje verdrietig, omdat oma ziek is. Dat is niet jouw schuld en jij hoeft het niet op te lossen." Zo hoeft je kind het niet stil mee te dragen.
Je kunt ook samen kijken wanneer het eten moeilijker werd. Begon het na een bepaalde gebeurtenis? Zijn er momenten waarop het beter gaat, bijvoorbeeld in het weekend of op vakantie? Schrijf het op. Zulke aantekeningen zijn waardevol voor de huisarts en later voor de behandelaar.
Wat kun je thuis doen?
Een belangrijk advies uit BUDDY UP: pas het gezinsleven zo min mogelijk aan het eetprobleem aan. Het is verleidelijk om voor één kind apart te koken, het menu aan te passen of maaltijden over te slaan om ruzie te voorkomen. Dat geeft even rust. Maar zulke aanpassingen zijn later heel lastig terug te draaien. En het eetprobleem krijgt er steeds meer ruimte door.
Blijf dus zelf koken, blijf samen eten en houd de gewone ritmes vast. Voor wat en hoeveel je kind eet, volg je het advies van de behandelaar of diëtist.
Wat wel helpt:
Een rustige, voorspelbare sfeer aan tafel. Vaste tijden, vaste plek, geen haast.
Ouder zijn, geen politieagent. Je hoeft niet elke hap te bewaken. Zorg voor gezelligheid en praat over andere dingen.
Gevoelens benoemen. Jonge kinderen kunnen angst niet altijd uitleggen. Jij kunt ze helpen woorden te vinden.
Samen spelen en ontspannen. Laat je kind merken dat het meer is dan zijn eetprobleem.
Samenwerken met school. De leerkracht ziet je kind ook bij de lunch. Vertel wat helpt.
Wat je liever niet doet:
Dwingen, onderhandelen of belonen met eten. Dat werkt vaak averechts.
Het hele gezin aanpassen aan wat je kind wel of niet wil eten.
Thuis praten over diëten, dik of dun, of "slecht" eten. Kinderen pikken veel op.
Je kind uitlachen of vergelijken met broertjes of zusjes die "gewoon" eten.
Wat kun je zeggen tegen een jong kind?
Gebruik korte, eenvoudige zinnen:
"Ik zie dat je het spannend vindt. Dat mag. Ik blijf bij je."
"Je bent niet stout. Je buik en je hoofd vinden eten nu gewoon moeilijk."
"We gaan samen iemand zoeken die ons helpt. Jij hoeft het niet alleen op te lossen."
"Als je je zorgen maakt over iets, mag je het altijd tegen mij zeggen. Ook als het over mij gaat."
"Wat dapper dat je toch aan tafel bent gekomen, terwijl je het zo eng vond."
Hulp voor jonge kinderen en ouders
Bij kinderen onder de 12 spelen ouders vaak een grote rol in het herstel. Dat is mooi, en ook zwaar. Het is normaal dat je soms niet weet hoe je het moet aanpakken.
De route loopt meestal via de huisarts. Voor jongeren tot 18 jaar wordt zorg vaak geregeld via de gemeente, vanuit de Jeugdwet. Vraag ook wie de hoofdbehandelaar is en wie je belt als het thuis even helemaal vastloopt.
Naast die zorg kan begeleiding voor jou als ouder helpen. Bij ISA Power bieden we geen klassieke GGZ-behandeling, maar specialistische begeleiding door ervaringsdeskundigen. We kijken samen met je hoe je thuis rust en vertrouwen opbouwt, naast de zorg die je kind al krijgt.
En jij?
Heb ik iets gemist? Heb ik het haar onbewust aangeleerd? Die vragen komen vaak 's nachts, als het huis stil is.
Het is zwaar om je zo jonge kind te zien worstelen. Je voelt je misschien schuldig, of je twijfelt aan alles wat je de afgelopen jaren deed. Dat is begrijpelijk. Maar een eetprobleem ontstaat door een mix van aanleg, gebeurtenissen en karakter. Niet door één ouder.
Zoek ook steun voor jezelf. Een partner, een vriendin, andere ouders. Hoe meer rust jij hebt, hoe meer rust je kind bij jou kan vinden.
Vroeg erbij zijn is een kracht
Het voelt misschien eng om te denken dat je jonge kind een eetstoornis kan hebben. Maar dat je het nu opmerkt, is juist goed nieuws. Hoe eerder er hulp is, hoe meer ruimte er is om een kind weer te laten groeien met vertrouwen in eten en in zichzelf.
Jonge kinderen zijn veerkrachtig. Met een ouder die oplet en steun die past, is er veel mogelijk.
Lees ook
Wil je weten wat je thuis kunt doen? Het gratis e-book 25 tips voor ouders helpt je op weg.