Je zoon is de laatste tijd veel met sporten bezig. Hij let op wat hij eet, praat over "schoon" eten en is strenger voor zichzelf dan vroeger. Langs de lijn zegt de trainer dat hij zo'n doorzetter is. Andere ouders knikken goedkeurend. En jij denkt: hij is toch gewoon fanatiek? Maar jij hebt een onderbuikgevoel.
Veel ouders van jongens twijfelen lang. Ook zij hebben vaak het beeld dat eetstoornissen vooral bij meisjes voorkomen. Dat je toch twijfelt, is een teken dat je goed kijkt.
Waarom wordt het bij jongens vaak gemist?
Eetstoornissen komen bij jongens en mannen voor. Toch wordt er minder over gepraat, en dat maakt herkennen lastiger.
Het beeld klopt niet. Bij jongens gaat het vaak niet om mager willen zijn, maar om gespierd, strak of "fit".
Het gedrag wordt geprezen. Veel sporten en streng eten heet bij jongens al snel discipline. De omgeving geeft complimenten, terwijl er iets mis kan zijn.
Jongens praten er minder over. Schaamte speelt een grote rol. Veel jongens denken dat ze "iets van meisjes" hebben en houden het voor zich.
Ook hulpverleners missen het soms. Omdat de signalen anders zijn, denkt niet iedereen meteen aan een eetstoornis.
Welke rol speelt schaamte?
Een grote. In het boek BUDDY UP van Isabelle Plasmeijer komt schaamte steeds terug als een van de grootste obstakels in herstel. Bij jongens kan dat extra sterk spelen. Ze voelen zich vaak de enige. Een jongen die worstelt met eetbuien of overgeven, kent misschien niemand die hetzelfde heeft. Dat maakt zwijgen logisch.
Misschien herken je de badkamerdeur die steeds op slot zit. De douche die lang blijft lopen. Het "niks, laat maar" als je vraagt hoe het gaat.
Zolang het geheim blijft, kan het eetprobleem ongestoord doorgaan. Zodra een jongen merkt dat hij niet raar is en niet de enige, ontstaat er ruimte. Dat begint vaak thuis.
Het boek is daar heel duidelijk over: schaam je niet en wees open. Geheimhouding maakt het voor iedereen zwaarder, ook voor jou. Dat betekent niet dat je het aan iedereen moet vertellen. Wel dat jullie er thuis over kunnen praten zonder dat het iets beschamends wordt. En dat je een paar mensen om je heen vertelt wat er speelt, zodat je er niet alleen voor staat.
Welke signalen kun je opmerken?
Eén signaal zegt niet alles. Het gaat om het totaalbeeld en om verandering ten opzichte van vroeger. Let bijvoorbeeld op:
Dwangmatig sporten, ook als hij ziek of moe is, en onrust als het een dag niet lukt
Steeds strengere regels rond eten: alleen bepaalde producten, vaste tijden
Veel bezig zijn met spieren of hoe zijn lichaam eruitziet in de spiegel
Samen eten, feestjes of etentjes met vrienden vermijden
Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid of zich terugtrekken
Veel tijd online bij fitness- of voedingsaccounts
Geheimzinnigheid rond eten, of juist veel eten en daarna schaamte
Gaat je zoon lichamelijk achteruit, voelt hij zich vaak duizelig of slap, of maak je je zorgen over zijn gezondheid? Neem dan contact op met de huisarts. Bij acuut gevaar bel je 112.
Waar kan het eetprobleem bij jongens voor staan?
Een eetprobleem gaat zelden alleen over eten of sporten. In BUDDY UP wordt het gezien als een manier om met iets anders om te gaan: spanning, onzekerheid, het gevoel niet goed genoeg te zijn. Het eetprobleem heeft een functie. Het beschermt, ook al doet het tegelijk veel pijn.
Bij jongens kan dat er net anders uitzien. Druk om sterk te zijn. Niet willen laten zien dat je bang of verdrietig bent. Prestaties op het veld of op school als enige plek waar je je goed voelt. Gevoelens worden dan omgezet in trainen, regels en controle.
Daarom helpt het om niet alleen naar het gedrag te kijken. Vraag je af: wanneer begon het? Wat speelde er toen? Waar ontloopt hij iets mee? Je hoeft het antwoord niet meteen te weten. De vraag alleen al verandert hoe je naar je zoon kijkt.
Wat als je er zelf boos of moe van wordt?
Je smijt een kastdeurtje iets te hard dicht. Ik kan het gewoon niet meer aanhoren. Dat mag. Het is zwaar om elke dag spanning rond eten te voelen. Een vader is daar in BUDDY UP eerlijk over:
"Ik ben zeker niet perfect, soms werd ik echt heel boos op dat 'eet-gezeik' van mijn zoon."
Vader
Fijn dat iemand het gewoon zegt. Je bent als ouder geen therapeut en geen heilige. Je wordt soms boos, je zucht, je hebt er genoeg van. Dat maakt je geen slechte ouder.
Wat helpt, is je boosheid richten op het eetprobleem en niet op je zoon. Hij heeft hier niet voor gekozen. En gaat het toch mis, zeg dan sorry. "Ik werd boos, maar dat lag niet aan jou. Ik baal van dat eet-gedoe, niet van jou." Daarmee laat je zien dat jullie band sterker is dan één slechte avond.
Let ook op je eigen batterij. Als jij leeg bent, wordt elke kleine botsing groter. Zoek iemand bij wie je je hart kunt luchten, liefst iemand die het snapt.
Hoe ga je het gesprek aan?
Wat wel helpt:
Een rustig moment, naast elkaar. In de auto of tijdens een wandeling hoef je elkaar niet aan te kijken. Dat praat makkelijker.
Begin bij wat je ziet en voelt, niet bij wat hij fout doet.
Haal de schaamte weg. Laat merken dat dit bij jongens ook voorkomt en niets met zwakte te maken heeft.
Noem het gewoon. Liever een luchtig woord als "eet-gedoe" dan zware termen. Dat maakt het bespreekbaar.
Verwacht geen direct antwoord. Het eerste gesprek is een opening.
Wat je liever niet doet:
Opmerkingen over zijn lichaam, ook complimenten over spieren.
Het afdoen als "jongensdingen" als je eigenlijk ongerust bent.
Hem uithoren met een lijst vragen.
Er een groot geheim van maken. Dan leert hij dat het iets is om je voor te schamen.
Wat kun je zeggen?
"Ik zie dat je de laatste tijd heel streng bent voor jezelf. Ik maak me een beetje zorgen. Hoe gaat het eigenlijk met je?"
"Dit soort dingen komt bij jongens ook voor. Het zegt niks over hoe sterk je bent."
"Je bent echt niet de enige. Er zijn meer jongens die hiermee worstelen."
"Je hoeft nu niks te zeggen. Ik wil alleen dat je weet dat je bij mij terechtkunt, wat het ook is."
"Ik werd net boos, sorry. Ik ben niet boos op jou, ik baal van wat dit met je doet."
Hulp zoeken voor je zoon
Speelt er meer? Dan is de huisarts een goede eerste stap. Die kan doorverwijzen naar passende zorg. Daarnaast kan begeleiding door ervaringsdeskundigen helpen, als aanvulling op die zorg. Bij ISA Power bieden we geen klassieke GGZ-behandeling, maar specialistische begeleiding door mensen die zelf weten hoe het voelt. Voor veel jongens is dat een opening: iemand die het snapt, zonder dat ze zich hoeven te schamen.
Denk ook aan de mensen om je zoon heen. Een trainer die hij vertrouwt, een oom, een mentor op school. In BUDDY UP heet zo'n kring een Recovery Army: mensen die allemaal een klein stukje steun geven. Voor een jongen die moeilijk praat met zijn ouders, kan iemand anders soms net de deur openen.
Ook voor jou als ouder is steun belangrijk. Je hoeft het niet alleen uit te zoeken.
Er is hoop, ook voor jongens
Hoe eerder een eetstoornis wordt herkend, hoe meer ruimte er is om er samen iets aan te doen. Dat je dit artikel leest, laat zien dat je oplet en dat je om je zoon geeft. Jongens kunnen herstellen, net als meisjes. Met begrip, geduld en goede hulp is er echt een weg terug naar een leven waarin eten en sporten weer gewoon onderdeel zijn van het leven, in plaats van alles te bepalen.
Lees ook
Twijfel je of je zoon hulp nodig heeft? Plan dan vrijblijvend een gesprek. We denken graag met je mee over wat past bij jullie situatie.