Er ligt een envelop op je kussen. Je naam staat erop, in het handschrift van je dochter. Je gaat op de rand van het bed zitten en leest. Halverwege moet je stoppen, omdat je niet meer scherp ziet. Beneden hoor je haar rommelen in de keuken. Ze weet dat je het nu leest.
Of het gaat anders. Je zoon zegt het in de auto, met zijn blik op de weg. "Ik denk dat ik een eetstoornis heb." Je handen klemmen zich om het stuur.
Misschien gaat dit door je heen:
"Hoe lang weet ze dit al? Waarom heb ik niets gezien?"
"Ik wil het meteen oplossen. Morgen bel ik de huisarts."
"Wat als ik nu het verkeerde zeg?"
"Ik moet sterk zijn. Ik mag niet huilen."
Het moment waarop je kind het zelf vertelt, is groot. Voor jou, en zeker voor je kind. Wat jij dan doet, kan veel verschil maken.
Waarom is vertellen zo moeilijk voor je kind?
Tessa herstelde van een eetstoornis en was later vrijwilliger bij ISA Power. Ze schreef op deze site over de stap om het te vertellen. Ze beschreef de stem van de eetstoornis die zegt dat je het alleen kunt, dat niemand je begrijpt, dat je je aanstelt. En ze beschreef hoe moeilijk het was in haar gezin:
"De familie waarin ik ben opgegroeid is erg gesloten over onze gevoelens. De stap zetten om open en eerlijk te zijn over mijn eigen gevoel was ontzettend eng en moeilijk."
Kirsten vertelde het haar ouders pas toen ze 41 was. Het moeilijkste vond ze niet toegeven aan zichzelf, maar het haar ouders vertellen. Ze was bang dat ze zich schuldig zouden voelen. Bovendien vertelde ze het pas toen ze zelf al hulp had geregeld:
"Ik zoek hulp en zet een traject in gang. Pas dan informeer ik mijn omgeving."
Kinderen zijn vaak bang voor jouw reactie. Bang dat je boos wordt, verdrietig, teleurgesteld. Bang dat je de controle overneemt. Bang dat ze jou pijn doen. Als je kind het je toch vertelt, is dat een teken van vertrouwen. Zelfs als het eruit komt in een ruzie, of half.
Een brief als eerste stap
Tessa vertelde het haar ouders met een brief.
"Mij heeft het schrijven van een brief enorm geholpen het aan mijn ouders te vertellen."
Een brief helpt je kind de gedachten te ordenen. En het geeft jou de tijd om het rustig te lezen en te laten bezinken. Krijg je een brief? Neem die tijd ook. Je hoeft niet meteen een perfect antwoord te hebben.
Wat heeft je kind op dat moment nodig?
Tessa beschreef heel precies wat iemand met een eetstoornis verlangt, als die eindelijk durft te praten:
"Een stem die ernaar verlangt om gehoord te worden. Die geen commentaar of goed advies wil maar alleen een luisterend oor."
Dat is misschien het belangrijkste. Op het moment dat je kind het vertelt, hoeft er nog niets opgelost te worden. Je hoeft niet meteen te weten wat de volgende stap is. Eerst luisteren. Dan danken. Dan pas samen kijken naar hulp.
Laura, die zelf anorexia had, schreef hoe veel het betekent als iemand de eetstoornis erkent:
"Het stellen van simpele vragen en het erkennen van de eetstoornis kan vaak al een grote steun zijn. Het geeft je het gevoel dat je er mag zijn."
En als je zelf ook schrikt?
Dat mag. Je bent een mens. Tessa schreef dat niet iedereen reageert zoals je kind hoopt, en ze had daar begrip voor:
"Door onmacht, frustratie en verdriet kunnen mensen soms (in jou ogen) te bezorgd of ongepast reageren."
Ze vroeg jongeren om die reacties te zien als iets wat voortkomt uit liefde. Maar als ouder kun je het je kind wel makkelijker maken. Laat je emoties zien, zonder dat je kind ze hoeft op te vangen. "Ik schrik, en ik ben verdrietig. Maar ik ben vooral blij dat je het me vertelt." Je eigen verdriet, je angst, je schuldgevoel: daarmee ga je later naar je partner, een vriend of iemand die het kent.
Tessa schreef ook iets wat je kan geruststellen:
"Vaak zijn de mensen om je heen ontzettend opgelucht dat je eindelijk eerlijk bent."
Misschien voel je dat ook. Opluchting dat het eindelijk op tafel ligt. Dat het vermoeden een naam heeft. Dat jullie het nu samen kunnen aanpakken.
"Waarom heb ik het niet gezien?"
Die vraag komt bijna altijd, vaak al tijdens het lezen van de brief. Je denkt terug aan de afgelopen maanden. De wijde truien. De smoesjes bij het ontbijt. Het sporten op de kamer. Je voelt je schuldig dat je het niet eerder zag.
Weet dan: een eetstoornis is goed in verstoppen. Kirsten schreef dat aan haar de buitenkant bijna niet te zien was hoe het werkelijk met haar ging. Haar moeder merkte het meer dan 25 jaar niet. Dat zegt niets over hoeveel je van je kind houdt. Het zegt iets over hoe stil een eetstoornis kan zijn.
Bewaar die vraag voor later. Op het moment zelf heeft je kind niets aan je schuldgevoel. Wel aan je aandacht. Lees later rustig waarom je het niet eerder zag.
Wat kun je zeggen?
Op het moment zelf:
"Dank je dat je het me vertelt. Dat was vast heel moeilijk."
"Ik ben niet boos. Ik hou van je."
"Je hoeft het niet alleen te doen. We gaan samen kijken wat je nodig hebt."
"Wil je vertellen hoe het voor je is? Ik luister alleen."
De dagen erna:
"Ik denk nog steeds aan wat je me vertelde. Hoe gaat het nu?"
"Ik wil graag dat we samen naar de huisarts gaan. Wil je dat ik het gesprek begin?"
"Wat heb je nodig van mij? En wat juist niet?"
Wat wel, wat niet
Wel:
Luisteren zonder te onderbreken.
Je kind bedanken voor de moed.
Rustig de volgende stap bespreken, zoals de huisarts.
Je kind betrekken bij de keuzes, waar dat kan.
Niet:
Meteen een verhoor: "Hoe lang al? Wat eet je dan? Waarom zei je niks?"
Het kleiner maken: "Ach, iedereen let weleens op wat hij eet."
In paniek alles overnemen zonder te overleggen.
Je eigen schuldgevoel bij je kind neerleggen.
De volgende stap
Na het eerste gesprek is het belangrijk om hulp te zoeken. Meestal begint dat bij de huisarts. Lees hoe je het eerste gesprek met de huisarts voorbereidt. Merk je lichamelijke klachten zoals flauwvallen, duizeligheid of hartkloppingen? Bel dan dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.
Vertelt je kind het, maar wil het nog geen hulp? Lees dan mijn kind wil geen hulp: wat nu?.
Een moedige stap
Tessa zag het vertellen achteraf als het begin van haar herstel.
"Toch kan ik nu met alle trots zeggen dat deze stap een begin heeft gemaakt in de weg naar het herstel van mijn eetstoornis en nare gevoelens."
Als jouw kind die stap nu zet, mag je dat met beide handen aannemen. Het is moedig. Het laat zien dat je kind jou vertrouwt. En het is een begin, ook als de weg nog lang is.
Lees ook
Heeft je kind het je net verteld en weet je niet waar je moet beginnen? Plan een gesprek met een ervaringsdeskundige van ISA Power. We denken met je mee, naast de huisarts en de reguliere zorg.