Ik herken mijn kind niet meer door de eetstoornis

Soms sta ik in de deuropening van haar kamer en denk ik: waar ben je gebleven?

Je kijkt naar je kind en denkt: wie ben jij? Waar is het meisje dat zo hard kon lachen? Waar is de jongen die altijd vol verhalen zat? Je kind is stiller geworden, of juist harder. Gesprekken die vroeger vanzelf gingen, lopen nu vast. Soms voel je je een vreemde in je eigen huis.

Veel ouders durven dit niet hardop te zeggen. Het voelt alsof je je kind ermee afvalt. Maar het is een heel gewoon gevoel, en het mag er zijn.

Waarom lijkt mijn kind zo veranderd?

Een eetstoornis raakt alles: het lichaam, het denken en de gevoelens. Als iemand weinig of onregelmatig eet, krijgt het brein niet wat het nodig heeft. Dat kan zorgen voor somberheid, prikkelbaarheid, piekeren en slecht kunnen concentreren. Veel van wat je ziet, is dus geen "nieuw karakter". Het is een gevolg van de situatie waarin je kind vastzit.

Daarbij neemt het eetprobleem veel ruimte in het hoofd. Gedachten over eten, het lichaam en controle overheersen. Er blijft weinig plek over voor humor, interesse en verbinding. Je kind is er nog, maar zit als het ware achter een dikke laag glas.

Ook angst speelt een grote rol. Voor je kind is het eetprobleem een manier om zich te beschermen tegen pijn. Alles wat daaraan raakt, voelt bedreigend. Een kind dat zich voortdurend bedreigd voelt, wordt gesloten, kortaf of afwezig. Niet omdat het zo is, maar omdat het in de overlevingsstand staat.

Is mijn kind er nog?

Ja. Dat horen we keer op keer van mensen die hersteld zijn. Ze herkenden zichzelf in die tijd ook niet. Ze deden en zeiden dingen die niet bij hen pasten. En naarmate het herstel vorderde, vonden ze zichzelf terug.

Moet je je kind en de eetstoornis uit elkaar halen?

Veel ouders krijgen het advies om je kind en de eetstoornis los van elkaar te zien. Dat kan helpen. Het geeft je kind onschuld: het heeft hier niet voor gekozen. En het helpt jou om niet boos te worden op je kind zelf, maar op het eetprobleem.

Toch zit er een keerzijde aan. In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, wordt gewaarschuwd voor zinnen als "nu hoor ik de eetstoornis praten". Je kind kan zich dan alleen nog een stoornis voelen. Alsof zijn of haar eigen gevoelens, boosheid en angst niet meer echt zijn. Dat maakt eenzaam.

Isabelle kiest daarom voor een middenweg:

  • Geef je kind onschuld. Laat merken dat je weet dat het dit niet expres doet.

  • Neem je kind serieus. Ook de angst en de boosheid horen bij je kind. Ze zijn echt, ook als ze uit het eetprobleem voortkomen.

  • Houd het onderscheid vooral in je eigen hoofd. Het helpt jou om rustig te blijven. Je hoeft het niet steeds hardop te zeggen.

Wat als je kind zegt: dit ben ik gewoon?

Sommige kinderen zijn zo lang met het eetprobleem bezig, dat ze niet meer weten wie ze zonder zijn. Het eetprobleem is een deel van hun identiteit geworden. "Zo ben ik nu eenmaal" voelt voor hen als de waarheid. Loslaten betekent dan ook: niet meer weten wie je bent. Dat is eng.

Ga daar niet tegenin met "nee hoor, dit ben jij niet". Je kind voelt zich dan niet begrepen. Probeer liever nieuwsgierig te blijven naar alles wat je kind nog meer is. Wat vond het vroeger leuk? Waar wordt het nu, heel even, nog enthousiast van? Welke dromen had het voor later?

Herstel gaat voor een groot deel over het terugvinden of opnieuw ontdekken van een eigen identiteit. Dat gebeurt niet in één keer. Het zit in kleine dingen: een nieuwe hobby, een vriendschap die weer opbloeit, een mening die je kind ineens weer durft te geven. Jij kunt die kleine dingen zien en benoemen. Zo help je je kind zichzelf terug te vinden, of misschien wel een nieuwe versie van zichzelf.

Wat doet dit met jou?

Misschien zie je een vakantiefoto langskomen op je telefoon en moet je hem snel wegvegen. Daar lachte ze nog gewoon. Je kind niet meer herkennen is een vorm van rouw. Rouw om wie je kind was, om jullie band, om de toekomst die je voor je zag. Dat verdriet kan naast je liefde en hoop bestaan. Het is geen verraad.

Sommige ouders worden boos, anderen trekken zich terug. Ook dat is menselijk. Zorg dat je ergens met dit gevoel terechtkunt, zodat het je niet van binnen opvreet.

Hoe kun je je kind helpen als het zelf geen hoop meer heeft?

Als zij het zelf niet meer gelooft, hoe moet ik het dan nog geloven? Soms ziet je kind zelf niet meer wie het was of wie het kan worden. Het gelooft niet in herstel. Het zegt misschien "het heeft toch geen zin" of "zo ben ik nu eenmaal". Dan kun je makkelijk denken dat je kind eerst zelf moet willen.

In BUDDY UP staat een zin die veel ouders troost geeft:

"Laat je kind tijdelijk leunen en meevaren op jouw kracht en hoop."

Isabelle Plasmeijer, uit BUDDY UP

Je hoeft dus niet te wachten tot je kind het zelf weer ziet. Jij mag even de hoop dragen. Jij mag blijven geloven in wie je kind is, ook als je kind dat zelf even kwijt is. Dat is geen druk opleggen. Het is een plek bieden om op uit te rusten.

Hoe doe je dat in de praktijk?

  • Vertel wat je in je kind ziet. Niet over eten of uiterlijk, maar over wie het is: "Je bent zo zorgzaam voor je broertje."

  • Praat over later zonder druk. "Weet je nog dat je ooit naar Japan wilde? Dat vind ik nog steeds een mooi plan."

  • Laat zien dat je niet opgeeft. Ook op dagen dat je kind je wegduwt.

  • Benoem de moed. "Ik zie hoe dapper je bent, ook als het niet lukt."

Wat kun je zeggen tegen je kind?

Je kind voelt vaak zelf ook dat het veranderd is, en schaamt zich daarvoor. Een paar zinnen die laten merken dat je je kind nog ziet:

  • "Ik mis het om samen te lachen. Ik hoop dat we dat weer gaan doen."

  • "Je bent nu soms anders, en dat snap ik. Ik weet nog steeds wie jij bent."

  • "Je hoeft niks te zeggen. Ik vind het gewoon fijn om even bij je te zitten."

  • "Als je het zelf even niet meer gelooft, dan geloof ik het voor ons allebei."

Liever niet:

  • "Ik herken je niet meer." Dat kan klinken als afwijzing.

  • "Vroeger was je zo leuk." Je kind hoort dan: nu niet meer.

  • "Dat is de eetstoornis die praat." Je kind voelt zich dan niet meer gehoord.

Hoe blijf je in contact?

  • Zoek kleine momenten van herkenning. Een grapje, een liedje, een oude herinnering. Ook als het kort is.

  • Doe samen iets wat niet over eten gaat. Een spelletje, een serie, de hond uitlaten. Contact zonder druk.

  • Toon interesse in je kind als persoon. Vraag naar muziek, vrienden, dromen. Niet alleen naar eten.

  • Laat stilte toe. Soms is naast elkaar zitten genoeg.

Zorg ook voor jezelf

Om je kind te blijven zien, moet jij ook gezien worden. En om hoop te kunnen dragen, moet je batterij af en toe opgeladen worden. Praat met iemand die je vertrouwt. Neem momenten voor jezelf, zonder schuldgevoel. Merk je dat je zelf erg somber wordt of slecht slaapt? Bespreek het met je eigen huisarts. Jouw welzijn telt ook.

Je kind komt terug, stap voor stap

Herstel betekent vaak dat je kind beetje bij beetje weer zichtbaar wordt. Eerst in kleine flitsen, later steeds vaker. Ouders beschrijven het soms als "het licht dat weer aangaat in haar ogen". Die momenten komen. Houd vast aan de flitsen die je nu al ziet.

Lees ook

Wil je praktische tips om de verbinding thuis te versterken? Download ons gratis e-book 25 tips voor ouders.

Previous
Previous

Waarom reageert mijn kind met een eetstoornis zo boos of afwijzend?

Next
Next

Mijn kind verliest zoveel mooie jaren door de eetstoornis