Wat zeg je wel en niet tegen je kind met een eetstoornis?

Wat ik ook zeg, het is fout.

Je zit samen in de auto, de radio zacht aan. Je wilt zo graag iets zeggen wat helpt. Maar elke zin lijkt verkeerd te vallen. Zeg je dat ze er goed uitziet, dan klapt ze dicht. Zeg je niets, dan voelt ze zich niet gezien. Vraag je hoe het gaat, dan krijg je een kort "goed".

Je loopt op eieren in je eigen huis. Dat gevoel kennen heel veel ouders. Een moeder verwoordt het in BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, zo:

"Ik ben zover dat ik ook niet meer weet wat ik als moeder kan en mag zeggen. Al mijn woorden liggen op de weegschaal."

Moeder

Herken je dat? Dan ben je niet de enige. Het goede nieuws: er zijn dingen die meestal helpen, en dingen die je beter kunt laten. En je hoeft het niet perfect te doen.

Waarom komen woorden zo hard aan?

Een kind met een eetstoornis is extra gevoelig voor alles wat met eten, lichaam en uiterlijk te maken heeft. Het eetprobleem "vertaalt" je woorden. Een lief bedoeld "Wat zie je er gezond uit" kan binnenkomen als "Je bent aangekomen". Dat is niet jouw schuld. Het is wel goed om te weten.

Wat zeg jij, en wat hoort je kind?

In BUDDY UP staat een overzicht van goedbedoelde zinnen en hoe ze bij een kind kunnen binnenkomen. Het principe is eenvoudig: wat jij zegt, is niet altijd wat je kind hoort. Een paar voorbeelden in die geest:

  • Jij zegt: "Je ziet er weer goed uit." Je kind hoort: "Je lichaam is veranderd."

  • Jij zegt: "Je moet het gewoon voor jezelf doen." Je kind hoort: "Je staat er alleen voor."

  • Jij zegt: "Kom op, je kunt het." Je kind hoort: "Als het niet lukt, stel je me teleur."

  • Jij zegt: "Straks kun je weer naar school." Je kind hoort: "Je moet snel weer presteren."

Een peptalk is bijna altijd liefdevol bedoeld. Maar voor een kind dat al heel streng is voor zichzelf, kan hij voelen als druk of zelfs als dreiging. Het helpt om af en toe te checken: "Hoe kwam dat net bij je binnen?"

Wat kun je beter niet zeggen?

  • Iets over uiterlijk of lichaam. Ook complimenten. "Je ziet er goed uit." "Je hebt weer kleur."

  • Iets over hoeveel of wat je kind eet. "Eet nou gewoon door." "Goed zo, je bord is leeg."

  • Praten over lijnen. Over jezelf ("Ik moet echt wat kwijt"), over anderen, of over "goed" en "slecht" eten.

  • Dreigen of schuld geven. "Zie je niet wat je ons aandoet?" Begrijpelijk gevoel, maar het vergroot de schaamte.

  • Snelle oplossingen. "Je moet gewoon positiever denken." Zo simpel is het voor je kind niet.

Hoe luister je zonder op te lossen?

Als ouder wil je problemen oplossen. Dat is je reflex. Maar een kind met een eetprobleem heeft vaak eerst iets anders nodig: gehoord worden. Zonder dat er meteen een advies, een oordeel of een tegenwerping volgt.

BUDDY UP geeft daar een eenvoudige openingszin voor: "Ik hoor je, wat moet dat moeilijk voor je zijn." Daarna even niets. Geen "maar". Geen "heb je al geprobeerd om". Gewoon laten landen.

Hoeveel dat kan doen, laat het verhaal van Annelie zien. Zij herstelde van eetbuien en vertelt in BUDDY UP over de reactie van haar vader:

"'Jeetje, ik wist niet dat jij dit zo doormaakte... Ik wist niet dat het zo heftig was.' Waarna hij me knuffelde. [...] Ik voelde me eindelijk gehoord."

Annelie, overwinnaar van eetbuien, over haar vader

Geen oplossing. Geen plan. Alleen verbazing, erkenning en een knuffel. Soms is dat precies genoeg.

Wat kun je zeggen?

Woorden die helpen, gaan over gevoel, verbinding en vertrouwen. Je kunt ze letterlijk overnemen:

  • "Ik hoor je. Wat moet dat moeilijk voor je zijn."

  • "Ik houd van je, wat er ook gebeurt."

  • "Ik weet niet precies wat je voelt, maar ik wil het graag begrijpen."

  • "Je hoeft dit niet alleen te doen."

  • "Wat dapper dat je dit doet, terwijl je zo bang was."

  • "Wil je praten, of zal ik gewoon even naast je komen zitten?"

  • "Vandaag ging het niet. Dat is oké. Morgen is er weer een dag."

Let op het verschil: geen complimenten over eten of lichaam, wel over moed. Je kind levert elke dag een strijd die je niet ziet. Dat mag je hardop waarderen.

En soms helpt het juist om niet over de eetstoornis te praten. Over een film, een vriendin, een grappig filmpje. Je kind is meer dan het eetprobleem, en mag dat ook voelen.

Hoe deel je je zorgen?

Je hoeft je zorgen niet te verstoppen. Het gaat om hoe je ze brengt.

Zo werkt het vaak beter:

  • Vanuit jezelf. "Ik maak me zorgen" in plaats van "Jij doet het niet goed".

  • Over gedrag, niet over karakter. "Ik zie dat je deze week weinig mee-eet" in plaats van "Je bent zo moeilijk".

  • Op het goede moment. Niet aan tafel, niet midden in de spanning. Liever naast elkaar, op een rustig moment.

  • Met stilte erbij. Je hoeft niet elke stilte te vullen. Soms komt er pas na een tijdje iets.

  • Met meer luisteren dan praten. Vraag door, zonder te oordelen.

  • Met je verdriet, niet alleen je boosheid. Boosheid zet je kind in de verdediging. Verdriet laat zien wat er echt in jou omgaat.

Mag je laten zien wat het met jou doet?

Ja. Veel ouders houden hun gevoelens binnen, uit angst hun kind nog meer te belasten. Dat is liefdevol bedoeld. Maar kinderen voelen toch wel dat er iets is. Als niemand het benoemt, gaan ze zelf invullen wat er aan de hand is. Vaak denken ze dan: het ligt aan mij.

In BUDDY UP vertellen ervaringsdeskundigen achteraf dat ze het juist hadden gewaardeerd als hun ouder iets meer liet zien. Niet alles, en niet als verwijt. Wel eerlijk.

Het verschil zit in de vorm. "Jij maakt me kapot" legt de last bij je kind. "Ik ben verdrietig, omdat ik zie hoe zwaar je het hebt" laat zien dat je mens bent, zonder je kind de schuld te geven. Spreek in de ik-vorm en laat liever je verdriet zien dan je boosheid.

Daar hoort ook bij: aangeven wat je zelf wel en niet aankunt. "Ik ben vanavond moe, ik kan nu niet zo goed praten. Morgen wel." Ook dat is eerlijke taal, en je kind leert er iets van.

Wat zeg je als je kind vraagt of het dik is?

Ze staat voor de spiegel in de gang, draait zich half om en vraagt het weer. Jij houdt je adem in. Deze vraag komt vaak, soms tien keer per dag. Ga niet in discussie over het lichaam. Elk antwoord voedt de eetstoornis. Je kunt zeggen:

  • "Ik merk dat je je heel rot voelt over je lichaam. Dat vind ik naar voor je."

  • "Daar ga ik geen antwoord op geven, want dat helpt je niet. Ik wil wel weten wat je nu voelt."

Spreek dit eventueel op een rustig moment af, zodat je kind weet waarom je niet antwoordt.

En als je toch iets verkeerds zegt?

Je ligt 's nachts in bed en hoort je eigen zin nog eens. Waarom zei ik dat nou? Dat gebeurt. Bij iedereen. Het mooie is: je kunt het herstellen. "Ik zei net iets wat niet fijn was. Het spijt me, zo bedoelde ik het niet." Daarmee laat je zien dat fouten maken mag, en dat jullie band veilig is. Voor een kind dat heel streng is voor zichzelf, is dat misschien wel de belangrijkste les.

Lukt praten even helemaal niet? Schrijf dan een korte brief of een kaartje. Op papier kun je rustig kiezen wat je wilt zeggen, en je kind kan het lezen wanneer het daar klaar voor is.

Je stem doet ertoe

Je woorden zijn geen toverformule. Maar ze zijn wel een draad die jou en je kind verbindt. Hoe vaker je kind ervaart dat praten met jou veilig is, hoe groter de kans dat het ooit vertelt wat er echt in hem of haar omgaat.

Lees ook

Wil je meer voorbeelden van zinnen die helpen? In ons gratis e-book 25 tips voor ouders vind je nog veel meer handvatten voor het dagelijks leven.

Previous
Previous

Mijn dochter liegt over eten: hoe ga ik daarmee om?

Next
Next

Hoe begin ik het gesprek als ik een eetstoornis vermoed bij mijn kind?