De collega's praten over campings en vliegtickets. Jij scrolt 's avonds door vakantiehuisjes en klikt ze weer weg. Want hoe moet dat, een week weg, als thuis elke maaltijd al zoveel kost? En als je niet gaat, voelt dat als opgeven. Voor jou, voor de andere kinderen, voor het gezin dat jullie ooit waren.
Vroeger hoefden we nergens over na te denken. Spullen in de auto en gaan.
Die twijfel is logisch. Een vakantie kan heel goed doen, en kan ook zwaar zijn. Het gaat er niet om wat hoort. Het gaat erom wat nu haalbaar is.
Kunnen we wel op vakantie?
Dat hangt af van hoe het nu met je kind gaat. Bespreek het altijd eerst met de behandelaar of begeleider. Vraag concreet: "Is een week weg op dit moment verantwoord?" en "Waar moeten we op letten?" Gaat het lichamelijk niet goed met je kind, dan kan het verstandig zijn om dichtbij huis te blijven of de reis uit te stellen.
Een vakantie uitstellen is geen falen. Het is kiezen voor wat nu nodig is. En een vakantie in een andere vorm kan ook: een paar dagen dichtbij, een huisje in Nederland, dagtochten vanuit huis.
Waarom is vakantie zo spannend bij een eetstoornis?
Je ziet het al voor je. Het terras, de menukaart, je kind dat stil wordt en naar het water staart. Daar gaan we weer.
Thuis heb je routines opgebouwd. Vaste tijden, vaste plekken, een keuken die je kent. Op vakantie valt dat weg. Er is onbekend eten, er zijn restaurants met menukaarten, er is minder ruimte om je even terug te trekken. Op het strand of bij het zwembad komt het lichaam ook nog eens in beeld.
Dat zijn veel prikkels tegelijk. Voor je kind, maar ook voor jou.
Kan een vakantie ook helpen?
Ja, dat kan. In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer voor ouders en naasten, staat een tip die veel ouders verrast: plan juist iets leuks. Een doel om naar uit te kijken. Iets wat je kind zelf graag wil.
Herstel draait niet alleen om minder eetproblemen. Het draait ook om weer zin krijgen in het leven. Om dromen, plannen, iets waar je voor wilt opstaan. Een vakantie, hoe klein ook, kan zo'n stip op de horizon zijn. Niet als beloning voor goed eten, maar als iets wat het leven de moeite waard maakt.
Kijk dus niet alleen naar wat er mis kan gaan. Kijk ook naar wat je kind er misschien van kan opladen.
Hoe bereid je de vakantie voor?
Hoe meer je vooraf weet, hoe minder je onderweg hoeft te improviseren.
Kies een plek die rust geeft. Een huisje met een eigen keuken geeft vaak meer houvast dan een hotel met buffet.
Houd het ritme aan. Probeer de vaste momenten van thuis zoveel mogelijk mee te nemen, ook op vakantie.
Maak afspraken met de behandelaar. Wat doen jullie als het misgaat? Mag je onderweg contact opnemen?
Zoek uit waar de dichtstbijzijnde arts is. Dan weet je het als je het nodig hebt.
Plan niet te veel. Rustdagen zijn geen verspilde dagen.
Neem je netwerk mee, ook op afstand
Het boek spreekt van een Recovery Army: de mensen rond je kind die samen meehelpen. Familie, vrienden, school, de sportclub, de hulpverleners. Dat leger gaat niet op vakantie als jullie de deur uit gaan. Het reist mee, alleen op een andere manier.
Bedenk vooraf wie je onderweg kunt bellen of appen. Een vriendin die weet wat er speelt. Een broer of zus die even meedenkt. De behandelaar, voor als het echt niet gaat. Spreek het van tevoren af, dan hoef je op een zware avond niet na te denken.
En gaan er anderen mee, zoals opa en oma of bevriende gezinnen? Vertel ze vooraf kort wat helpt. Geen opmerkingen over eten of lichaam. Gewoon gezellig doen. Meer is vaak niet nodig.
Betrek je kind bij de plannen
Praat er op een rustig moment over. Vraag waar je kind tegen opziet en waar het zin in heeft. Laat het meedenken over activiteiten. Zo wordt het ook de vakantie van je kind, en niet alleen iets wat over het hoofd heen beslist wordt.
Wat kun je zeggen?
"We willen graag op vakantie, maar alleen als het voor jou ook haalbaar is. Wat zie je het meest tegen op?"
"Wat zou je leuk vinden om te doen? Dan plannen we daar iets omheen."
"Als het je te veel wordt, mag je dat zeggen. Dan zoeken we samen een rustig plekje."
"We hoeven niet alles te doen. Het gaat erom dat we samen zijn."
"Waar kijk jij het meest naar uit? Dan zorgen we dat dat er zeker in zit."
Hoe houd je het onderweg rustig?
Wat wel helpt:
Een vast seintje afspreken voor als het even niet gaat.
Afleiding plannen na de maaltijden: een spelletje, een wandeling, een duik.
Ook eens iets doen waar eten geen rol speelt: een museum, een fietstocht, een boot.
Elke avond kort samen terugkijken: wat ging goed vandaag?
Wat je liever vermijdt:
Discussies over eten midden in een restaurant.
Opmerkingen over lichamen bij het zwembad of op het strand, van wie dan ook.
Volledig loslaten van afspraken "omdat het vakantie is".
Elke dag volplannen, zodat er geen ruimte meer is om bij te komen.
Wat als het onderweg toch misgaat?
Dat kan gebeuren. Een maaltijd die vastloopt. Een dag waarop je kind zich terugtrekt en niemand wil zien. Een ruzie in de auto. Dat betekent niet dat de vakantie mislukt is, en ook niet dat jullie fout zaten om te gaan.
Herstel gaat niet in een rechte lijn. Op vakantie al helemaal niet. Probeer een moeilijk moment te zien als een moment, niet als het oordeel over de hele week.
Neem afstand als het spannend wordt. Praat later, als iedereen rustiger is. En bel iemand uit je netwerk als je zelf even je verhaal kwijt moet. Soms is één telefoontje genoeg om weer lucht te krijgen.
Merk je dat het dag na dag zwaarder wordt? Overleg dan met de behandelaar. Eerder naar huis gaan is geen nederlaag. Het is goed voor je kind zorgen.
En jij dan?
Ik ben hier wel, maar ik ben niet echt op vakantie.
Jij hebt ook vakantie. Of dat zou zo moeten zijn. Veel ouders merken dat ze op vakantie juist harder werken dan thuis. Ze letten op alles, de hele dag, zonder pauze.
Een moeder vertelt in BUDDY UP hoe zij overeind bleef:
"Op de momenten dat ik zelf niet meer kon en heel moe was dan nam ik een massage of sprak ik af met een vriendin om een wandeling te maken. [...] Dus moeders, zorg goed voor jezelf."
Maaike, moeder
Dat geldt voor vaders net zo goed. Het boek gebruikt het beeld van een batterij. Als die leeg is, heeft niemand iets aan je, je kind ook niet. Plan dus op vakantie ook een moment voor jezelf. Een uur alleen op een terras. Een vroege ochtendwandeling. Een boek bij het water terwijl je partner even de zorg overneemt. Dat is geen luxe. Dat is wat je nodig hebt om het vol te houden.
En de andere kinderen?
Broers en zussen verheugen zich ook op vakantie. Zij hebben al veel ingeleverd. Plan daarom ook iets alleen voor hen, met één ouder. Een ijsje, een klimpark, een middagje samen. Het laat zien dat zij er ook toe doen.
Wanneer moet je hulp zoeken op vakantie?
Ziet je kind er ineens erg slap of verward uit, valt het flauw of heeft het hartkloppingen? Zoek dan direct medische hulp ter plaatse. In Nederland bel je de huisarts of de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112, ook in de rest van Europa.
Het mag anders zijn dan vroeger
Deze vakantie wordt misschien niet zoals die van vroeger. Misschien korter, dichter bij huis, met meer afspraken. Dat verdriet mag er zijn. Tegelijk kunnen er momenten komen die je lang meeneemt. Een avond op een terras, een lach in de auto, je kind dat even gewoon kind is. Die momenten tellen.
Lees ook
Wil je de vakantie samen met iemand voorbereiden die het van binnenuit kent? Plan een gesprek bij ISA Power. We denken met je mee, aanvullend op de zorg die je kind al krijgt.