Mijn zoon sport obsessief: wanneer is het te veel?

Half zeven. Je hoort de voordeur zachtjes dichtgaan. Hij is weer gaan hardlopen, ook al regent het en was hij gisteren nog verkouden. Na school naar de sportschool. 's Avonds hoor je door het plafond zijn oefeningen op zijn kamer. Hij let ineens heel erg op wat hij eet en heeft het over "clean" eten.

Het is toch goed dat hij sport? Dat zeg je steeds tegen jezelf. Iedereen zegt het ook. Maar jij voelt dat er iets niet klopt. Dat onderbuikgevoel verdient aandacht.

Kunnen jongens ook een eetstoornis hebben?

Ja. Bij jongens komt het vaker voor dan veel mensen denken, maar het wordt minder snel herkend. Het bekende beeld is dat van een mager meisje. Bij jongens draait het niet altijd om dunner willen worden. Vaak gaat het om gespierder, strakker of "fitter" willen zijn.

Obsessief sporten kan onderdeel zijn van een eetstoornis. Het kan ook op zichzelf een probleem worden, als sporten geen keuze meer is maar een moeten. In het boek BUDDY UP heet dat bewegingsdrang: een innerlijke druk om te bewegen, die sterker is dan de wil om te stoppen.

Wanneer is sporten niet gezond meer?

Het gaat niet om het aantal uren. Topsporters trainen ook veel. Het gaat om het hoe en het waarom. Signalen dat sporten een dwang wordt:

  • Hij sport ook met een blessure, als hij ziek is of extreem moe

  • Hij wordt onrustig, angstig of boos als een training niet doorgaat

  • Sporten gaat boven vrienden, familie, school of slaap

  • Hij sport om eten te "compenseren" of te "verdienen"

  • Hij heeft strenge regels over eten

  • Hij is veel met zijn lichaam bezig en vergelijkt zich met anderen

  • Hij sport stiekem, of liegt over hoeveel

  • Hij kan niet stilzitten: op de bank tikt zijn been, hij staat liever dan dat hij zit

  • Het plezier lijkt weg; het voelt als plicht

Eén signaal zegt nog niet veel. Zie je er meerdere, of houden ze lang aan? Dan is het tijd om in actie te komen.

Waarom doet hij dit?

Ook hier gaat het vaak om meer dan het lichaam. In BUDDY UP staat een belangrijke vraag centraal: welke functie heeft het gedrag? Een eetprobleem, en ook bewegingsdrang, is vaak een manier om jezelf te beschermen tegen iets wat nog moeilijker voelt.

Sporten kan een manier zijn om spanning kwijt te raken, grip te voelen of onzekerheid te dempen. Het kan helpen om niet te hoeven voelen wat er onder de oppervlakte zit: stress op school, een verlies, het gevoel niet goed genoeg te zijn. Voor veel jongens is sport ook de plek waar ze waardering krijgen. En omdat de omgeving positief reageert, voelt het voor hem niet als een probleem. Dat maakt loslaten extra moeilijk.

Kijk dus niet alleen naar hoeveel hij sport. Vraag je af: waar helpt het hem tegen? Wat zou er gebeuren als hij een dag niet beweegt?

Wat is de angst vóór de angst?

Veel kinderen met bewegingsdrang beschrijven iets wat in het boek de angst vóór de angst wordt genoemd. Het is niet alleen de onrust als een training niet doorgaat. Het is al de spanning bij de gedachte dat het misschien niet doorgaat. Hij plant zijn dag rond het sporten, omdat hij bang is voor het gevoel dat komt als het niet lukt.

Misschien herken je die zondag dat de training werd afgelast. Hij liep door het huis als een tijger in een kooi. Jij durfde niets te zeggen, bang voor een uitbarsting.

Dat maakt het zo vermoeiend, voor hem en voor jou. Het helpt om te weten dat zijn boosheid of paniek bij een gemiste training meestal geen onwil is. Het is angst.

In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, vertelt iemand die met bewegingsdrang worstelde wat hielp:

"Toen ik uitsprak 'ik moet nu eigenlijk van mezelf bewegen', dan was de verleiding al een stuk minder omdat ik open kaart speelde. [...] Ik zat dan niet langer gevangen in mijn gedachten, in het 'moeten'."

Kind, over bewegingsdrang

Dat is bruikbaar voor jullie thuis. Hardop zeggen wat de drang vraagt, haalt een deel van de kracht eruit. Het is niet langer een geheim gevecht in zijn hoofd. Je kunt samen afspreken dat hij het mag benoemen, zonder dat jij meteen gaat ingrijpen of preken.

Hoe begin je het gesprek?

Je zit naast hem in de auto, op weg naar de training. De zin ligt op je tong. En dan zeg je toch maar iets over het weer. Herkenbaar?

Veel jongens praten niet makkelijk over gevoelens. Of ze vinden het lastig om toe te geven dat ze ergens mee worstelen.

Wat wel helpt:

  • Naast elkaar in plaats van tegenover elkaar. In de auto, tijdens het klussen, op weg naar de training.

  • Begin bij wat je ziet en voelt. Niet bij wat hij fout doet.

  • Laat merken dat je snapt hoe belangrijk sport voor hem is.

  • Vraag naar het gevoel, niet naar de prestatie.

  • Stel een spiegelvraag. In BUDDY UP wordt een mooie vraag genoemd: zou je dit een ander ook opleggen? Zou hij zijn beste vriend ook laten trainen met koorts? Zo kijkt hij even van buitenaf naar zijn eigen regels.

  • Verwacht geen doorbraak. Een eerste gesprek is een zaadje. Kom er later op terug.

Wat je liever niet doet:

  • Het sporten meteen verbieden. Dan verdedigt hij het juist harder.

  • Opmerkingen over zijn lichaam, ook complimenten.

  • Hem vergelijken met broers, vrienden of sporters.

  • Gaan controleren hoeveel hij beweegt. Je wordt dan een soort toezichthouder, en dat schaadt het vertrouwen.

Wat kun je zeggen?

  • "Ik zie dat je heel veel traint, en dat je onrustig wordt als het niet lukt. Ik maak me een beetje zorgen. Hoe is dat voor jou?"

  • "Wat doet sporten eigenlijk voor je? Hoe voel je je op een dag dat je niet kunt?"

  • "Ik wil je sport niet afpakken. Ik wil alleen weten of het nog van jou is, of dat het jou een beetje bestuurt."

  • "Zou je je beste vriend ook laten trainen als hij ziek was?"

  • "Als je voelt dat je 'moet' bewegen, mag je dat gewoon tegen me zeggen. Ik ga dan niet meteen iets zeggen of doen."

  • "Hulp vragen is geen zwakte. Ik zou het juist sterk vinden."

Kun je samen afspraken maken?

Als er al hulp is, kun je met de behandelaar en je zoon afspraken maken over bewegen. Liever samen dan over zijn hoofd heen. Afspraken die hij zelf mee heeft bedacht, houdt hij beter vol. Vraag de behandelaar wat passend is. Jij hoeft dat niet alleen te bepalen.

Thuis kun je vooral helpen met afleiding en verbinding. Een film samen, een spelletje, een rustige wandeling met de hond als dat is afgesproken. Niet als vervanging van zijn training, maar als plek waar hij even niet hoeft te presteren.

Wat als hij zelf vindt dat er niets aan de hand is?

Dat is heel gewoon. Hij krijgt complimenten van zijn trainer, likes op zijn foto's en waardering van vrienden. Waarom zou hij iets veranderen? Vanuit zijn kant gezien werkt het juist.

Ga dan niet in discussie over de vraag of het een probleem is. Daar kom je meestal niet uit. Blijf liever bij wat je ziet en wat je voelt. "Ik zie dat je onrustig wordt als je een dag niet traint. Daar maak ik me zorgen over." Dat kan hij moeilijk ontkennen, want het gaat over jouw zorg, niet over zijn gedrag.

En vergeet de mensen om hem heen niet. Een trainer die je vertrouwt, kan soms meer bereiken dan jij. Niet om hem te controleren, maar om hem te laten merken dat ook anderen het zien en dat rust nemen geen zwakte is.

Wanneer schakel je hulp in?

Herken je meerdere signalen? Maak dan een afspraak bij de huisarts. Die kan kijken hoe het lichamelijk gaat en zo nodig doorverwijzen. Bij flauwvallen, hartkloppingen, pijn op de borst of extreme vermoeidheid neem je dezelfde dag contact op met de huisarts of huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.

Er is ruimte voor gezond sporten

Het doel is niet dat je zoon stopt met sporten. Het doel is dat hij weer vrij is. Dat sporten weer iets wordt wat hij kiest, met plezier. Veel jongens vinden die balans terug, zeker als er op tijd aandacht voor is en als iemand ook kijkt naar wat er onder het sporten zit.

Lees ook

Twijfel je of het bij jouw zoon om meer gaat dan een sportieve fase? Plan een gesprek bij ISA Power. Onze ervaringsdeskundigen kijken samen met jou naar wat er speelt.

Previous
Previous

Mijn kind verliest zoveel mooie jaren door de eetstoornis

Next
Next

Mijn dochter liegt over eten: hoe ga ik daarmee om?