Waar kijkt ze toch de hele avond naar?
's Avonds op de bank zie je het licht van het scherm op het gezicht van je kind. Je kind zit veel op de telefoon. Scrollen, filmpjes, foto's. Daarna is het soms stiller, of kritischer over zichzelf. Misschien zag je per ongeluk welke accounts je kind volgt: perfecte lichamen, "what I eat in a day", strenge sportroutines.
En je vraagt je af: wat doet dit met mijn kind? En kan ik daar eigenlijk iets tegen doen?
Wat doet social media met het zelfbeeld?
Social media hoort bij het leven van jongeren. Het brengt ook goede dingen: contact met vrienden, creativiteit, herkenning. Maar je kind ziet de hele dag beelden van anderen, vaak bewerkt en zorgvuldig gekozen. Vergelijken gaat bijna vanzelf.
Voor jongeren die gevoelig zijn voor een eetstoornis, of er al mee worstelen, kan dit extra zwaar zijn. Apps laten vooral meer zien van wat je al bekijkt. Wie een paar filmpjes over afvallen of strenge voeding kijkt, krijgt er al snel meer van. Zo raakt een tijdlijn ongemerkt vol met beelden die het eetprobleem voeden.
Veroorzaakt social media een eetstoornis?
Niet in z'n eentje. Een eetstoornis ontstaat door veel dingen samen: aanleg, karakter en wat iemand meemaakt. Maar social media kan wel helpen om negatieve gedachten over eten en het lichaam in stand te houden. En het kan herstel lastiger maken.
Waarom vergelijkt je kind zich zo met anderen?
In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, staat een stuk over iets wat veel ouders verbaast: competitie en kopieergedrag. Kinderen met een eetprobleem vergelijken zich niet alleen met influencers. Ze vergelijken zich ook met andere jongeren die worstelen met eten. Online, maar ook in een behandelgroep of kliniek.
Daar kan een pijnlijke gedachte uit ontstaan: "Ik ben niet ziek genoeg." Alsof je pas echt hulp verdient als je net zo ver bent als die ander. Social media maakt dat vergelijken heel makkelijk. Er zijn accounts waar jongeren hun eetprobleem laten zien, soms bedoeld als herstelverhaal, maar met beelden of details die bij een ander juist de strijd aanwakkeren.
Waarom heeft ze het steeds over dat meisje uit de groep? Merk je dat je kind steeds praat over anderen die "erger" zijn, of die "langer ziek" zijn? Neem dat serieus. Het is geen aanstellerij. Het is een teken dat het eetprobleem je kind influistert dat het nog niet genoeg is. Bespreek het met de behandelaar of begeleider, en zeg tegen je kind dat het hulp verdient, precies zoals het nu is.
Op welke signalen let je?
Je kind is na het scrollen vaak somber, onrustig of kritisch over zichzelf
Je kind praat veel over wat influencers eten, hoe ze eruitzien of hoe ze sporten
Je kind vergelijkt zich met anderen die ook worstelen met eten
Je kind maakt veel foto's van zichzelf en is er nooit tevreden over
Je kind is geheimzinnig over wat het online bekijkt
Je kind neemt regels over eten of sport over van online accounts
Moet je de telefoon afpakken?
De telefoon afpakken lijkt de snelste oplossing. Toch raadt BUDDY UP dat juist af. Bij pubers werkt een totaalverbod vaak averechts: je kind gaat het stiekem doen en jij verliest het zicht. Bovendien voelt je kind zich gestraft, terwijl het al worstelt.
Bij jonge kinderen kun je wel duidelijke grenzen stellen, en ook met oudere kinderen mag je afspraken maken. Overleg bij twijfel met de behandelaar.
Het advies uit het boek: praat erover met open vragen. Bijvoorbeeld: "Word je blij van wat je ziet, of juist onzeker?" En laat je kind zelf de accounts verwijderen die niet goed doen. Als je kind dat zelf kiest, voelt het als eigen kracht in plaats van als straf.
Een ervaringsdeskundige vertelt in BUDDY UP wat dat betekende:
"Ik heb op een gegeven moment heel veel mensen 'un-friend' en ik heb een nieuw social media-account aangemaakt. Dat voelde voor mij echt als een nieuwe start. Een nieuwe start voor een nieuwe mij."
Ervaringsdeskundige
Zie je het verschil? Dit was een eigen keuze. Daardoor werd het een stap in herstel, en geen verbod waar omheen gewerkt moest worden. Jij kunt die keuze niet maken voor je kind. Wel kun je de vraag stellen, en klaarstaan als je kind wil opruimen.
Wat helpt wel?
Wat wel helpt:
Toon interesse. Vraag wat je kind leuk vindt om te zien. Kijk eens mee, zonder oordeel.
Stel open vragen. Hoe voel je je na het kijken? Wat geeft je energie, wat kost energie?
Praat over echt en nep. Hoe worden foto's bewerkt? Wat laten mensen niet zien?
Ruim samen op, als je kind dat wil. Ontvolg accounts die een rotgevoel geven. Volg accounts met humor, dieren, muziek of creativiteit.
Maak samen afspraken. Bijvoorbeeld geen telefoon aan tafel, of na een bepaalde tijd 's avonds niet meer.
Kijk naar jezelf. Let ook op je eigen schermgebruik en je eigen opmerkingen over lichaam en eten.
Wat je liever niet doet:
De telefoon afpakken als straf.
Stiekem meelezen in berichten. Als je kind het ontdekt, is het vertrouwen zoek.
Spottend doen over wat je kind leuk vindt.
Zelf berichten over diëten of "zomerklaar" doorsturen in de familie-app.
Wat kun je zeggen?
"Ik ben benieuwd wat jij allemaal ziet. Wil je me eens laten zien wat je leuk vindt?"
"Hoe voel jij je eigenlijk na het kijken van die filmpjes? Blij, of juist onzeker?"
"Als er accounts zijn waar je je rot door voelt, mag je die gewoon weghalen. Wil je dat ik even naast je kom zitten?"
"Je hoeft niet zo ziek te zijn als iemand anders om hulp te verdienen."
"Je hoeft niet zo te zijn als die mensen online. Ik vind jou goed zoals je bent."
Wat als je kind boos wordt als je erover begint?
Je zei alleen: "Leg je telefoon even weg." En de deur sloeg dicht. Dat kan gebeuren. Voor veel jongeren is de telefoon hun wereld. Als jij daar iets over zegt, voelt dat al snel als een aanval. Je kind klapt dicht of snauwt dat je er niets van snapt.
Probeer dat niet persoonlijk op te vatten. Boosheid is vaak een manier om iets kwetsbaars te beschermen. Zeg rustig: "Ik wil je telefoon niet afpakken. Ik maak me alleen zorgen over hoe je je voelt." Laat het daarna even rusten.
Kies een ander moment, liefst zonder oogcontact. In de auto, tijdens het koken of bij een wandeling praat het vaak makkelijker. Begin met iets luchtigs. Vraag naar een filmpje waar je kind om moest lachen. Als het gesprek eenmaal loopt, kun je voorzichtig verder vragen.
En wees eerlijk over jezelf. Vertel dat jij ook weleens onzeker wordt van wat je online ziet. Zo wordt het een gesprek tussen twee mensen, in plaats van een preek van ouder tot kind.
Als je zorgwekkende content tegenkomt
Soms kom je beelden tegen die eetstoornissen verheerlijken of aanmoedigen. Dat is schrikken. Blijf rustig. Bespreek het zonder beschuldiging met je kind, en vertel het aan de behandelaar of begeleider. Je kunt zulke berichten ook melden bij het platform zelf.
Social media kan ook steunen
Er zijn ook accounts die herstel en een vriendelijk zelfbeeld ondersteunen: mensen die eerlijk vertellen over hun weg, ervaringsdeskundigen die hoop geven. Het doel is niet dat social media helemaal verdwijnt. Het doel is dat je kind leert voelen wat goed doet en wat niet.
Jij blijft belangrijker dan elk scherm
Het kan voelen alsof je niet op kunt tegen de invloed van al die beelden. Maar jouw stem, jouw interesse en jouw onvoorwaardelijke liefde doen er meer toe dan je denkt. Een kind dat thuis hoort dat het goed is zoals het is, heeft een stevige basis. Ook al lijkt het soms niet zo, het komt aan.
Lees ook
Schadelijke accounts en pro-ana: wat doe je als je het ontdekt?
Hoe begin ik het gesprek als ik een eetstoornis vermoed bij mijn kind?
Wil je leren hoe je hierover met je kind in gesprek blijft? Het BUDDY UP ouder- en naastenprogramma geeft je handvatten en steun.