Schadelijke accounts en pro-ana: wat doe je als je het ontdekt?

De telefoon van je kind ligt op tafel en licht op. Je ziet een melding. Of je kijkt, met een schuldig gevoel, toch even mee. En dan zie je het. Berichten, afbeeldingen of een groep waarin dun zijn wordt verheerlijkt en waarin kinderen elkaar aansporen om niet te eten. Je maag draait om. Wie zijn deze mensen? En hoe lang gaat dit al?

Dit ontdekken is schokkend. Je wilt de telefoon het liefst in de prullenbak gooien. Tegelijk wil je je kind niet kwijtraken. Hoe pak je dit aan?

Wat is pro-ana?

Pro-ana staat voor "pro anorexia". Het gaat om online plekken waar een eetstoornis wordt gezien als een levensstijl in plaats van een ziekte. Op deze plekken delen mensen beelden, "tips" en uitdagingen die een eetstoornis voeden. Beelden die dun zijn verheerlijken, worden ook wel thinspiration genoemd.

Die content zit niet alleen op verborgen websites. Ze komt ook voorbij in gewone apps, vaak in verhulde vorm. Je hoeft die vormen niet te kennen om je kind te kunnen helpen. Het gaat er niet om dat jij de taal van deze plekken leert. Het gaat erom dat je kind een betere plek vindt om zich gezien te voelen.

Wat is een pro-ana coach?

In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, staat een waarschuwing die veel ouders nog niet kennen. Er bestaan zogenaamde pro-ana coaches. Dat zijn mensen die zich online voordoen als steun of als vriend. Ze winnen het vertrouwen van een kind dat zich eenzaam of onbegrepen voelt.

Daarna verandert het contact. De coach legt regels op, eist verantwoording en zet druk. Soms gebruikt zo iemand wat je kind heeft gedeeld later als chantage. Het boek vergelijkt dit met de werkwijze van een loverboy: eerst aandacht en begrip, dan afhankelijkheid en dwang.

Dit is geen hulp. Dit is misbruik. En je kind ziet dat vaak zelf niet, juist omdat het begon met iemand die leek te begrijpen.

Waarom trekt dit je kind aan?

Voor een kind met een eetstoornis voelen deze plekken soms als een plek waar het begrepen wordt. Waar niemand zegt dat het moet eten. Waar anderen precies hetzelfde voelen. Dat gevoel van erbij horen is sterk, zeker als je kind zich thuis of op school eenzaam voelt.

Daar komt iets bij wat in BUDDY UP ook wordt beschreven: vergelijken. Kinderen met een eetprobleem meten zich vaak aan anderen. Wie is dunner, wie is langer ziek, wie is "echt" ziek? Online wordt die competitie nog groter. Je kind kan het gevoel krijgen dat het nooit ziek genoeg is.

Dat maakt het zo lastig. Het is schadelijk, en tegelijk voelt het voor je kind als steun.

Hoe reageer je als je het ontdekt?

Haal eerst adem. Reageer niet op het moment zelf als je boos of in paniek bent. Een felle reactie leidt er vaak toe dat je kind het beter gaat verbergen.

Een vader zegt het in BUDDY UP zo:

"En probeer altijd met je kind in verbinding te blijven, laat je niet verleiden tot de rol van controleur van je kind, want die rol maakt meer stuk dan je lief is."

Koos, vader van Nora

Dat is precies de valkuil bij pro-ana. Moet ik nu elke avond haar telefoon doorzoeken? De neiging om alles te gaan controleren is groot. Maar een kind dat zich gecontroleerd voelt, zoekt nog meer troost bij de mensen online die het wel "snappen". Verbinding is je sterkste tegenwicht.

Wat wel helpt:

  • Een rustig moment kiezen om het te bespreken.

  • Eerlijk zijn over wat je zag en hoe je het zag.

  • Vragen wat deze plekken je kind geven, en echt luisteren.

  • Je zorgen delen met de huisarts of de behandelaar.

Wat je liever vermijdt:

  • De telefoon direct afpakken zonder uitleg.

  • Je kind uitschelden of belachelijk maken.

  • Zelf in die groepen of accounts gaan rondneuzen of reageren.

  • Het laten rusten omdat je bang bent voor ruzie.

Wat kun je zeggen?

  • "Ik heb iets gezien op je telefoon. Ik wil eerlijk zijn over hoe dat ging. En ik maak me zorgen."

  • "Ik snap dat je daar mensen vindt die je begrijpen. Dat wil ik je niet afpakken. Ik wil wel dat je ook steun krijgt die je helpt."

  • "Wat geeft het je, als je daar kijkt?"

  • "Word je er blij van, of juist onzeker?"

  • "Ik ga dit bespreken met je behandelaar. Ik doe dat liever samen met jou dan achter je rug om."

Moet je de telefoon afpakken?

Isabelle is daar in BUDDY UP duidelijk over: pak de telefoon liever niet af. Helemaal afsluiten kan je kind isoleren, of het zoekt andere wegen. Bovendien leert je kind er niets van. Niets doen laat de schadelijke invloed wel bestaan. Kies dus een middenweg, in overleg met de behandelaar.

Praat over social media met open vragen. Hoe voel je je na het kijken? Welke accounts maken je blij, welke maken je onzeker? Laat je kind daarna zelf accounts ontvolgen of verwijderen. Een stap die je kind zelf zet, houdt vaak langer stand dan een verbod.

Denk daarnaast aan afspraken over schermtijd, of telefoons die 's nachts buiten de slaapkamer liggen. Leg uit waarom je dit doet. "Ik doe dit niet om je te straffen, maar omdat ik zie dat het je ziek houdt."

Melden en blokkeren

De meeste apps hebben een mogelijkheid om schadelijke content te melden. Je kunt dat samen met je kind doen, zodat het zelf een stap zet.

Merk je dat een volwassene of een zogenaamde coach je kind onder druk zet, chanteert of benadert? Bewaar dan wat je ziet, zonder zelf te reageren, en schakel hulp in. Praat erover met de behandelaar of de huisarts, en schaam je niet om de politie te bellen. Bij dreiging of acuut gevaar bel je 112.

Wat doe je tegelijk thuis?

Pro-ana vult vaak een leegte. Hoe meer echte verbinding je kind ervaart, hoe minder het die online hoeft te zoeken. Plan kleine momenten samen, zonder dat het over eten gaat. Een wandeling, een serie, samen iets maken.

Help je kind ook om accounts te vinden die juist herstel steunen. In BUDDY UP vertelt een ervaringsdeskundige over het ontvolgen van veel mensen en het beginnen van een nieuw account, als een nieuwe start. Zo'n stap kan veel betekenen. Wees wel alert: ook op herstelaccounts kan vergelijken een rol spelen.

Wat doe je met je eigen schrik?

Je ligt 's avonds naast je partner en kunt niet slapen. Wat je zag, blijft door je hoofd spoken. Beelden, zinnen, de gedachte dat vreemden contact hadden met je kind. Dat raakt je diep. Je kunt je machteloos voelen, of woedend.

Isabelle beschrijft in BUDDY UP hoe oude pijn in ouders kan opspelen op zulke momenten. Ze noemt dat het pijnlichaam. Merk je dat de boosheid omhoog komt? Zeg het dan hardop, tegen jezelf of je partner: "Ik merk dat ik nu heel boos word." Ga op dat moment niet het gesprek met je kind aan. Wacht tot je weer rustig bent.

Deel wat je zag ook met iemand die jou steunt. Een partner, een vriend, een andere ouder die dit kent. Je hoeft deze schrik niet alleen te dragen. Hoe beter jij voor jezelf zorgt, hoe rustiger je naast je kind kunt blijven staan.

En als je je zorgen maakt over de gezondheid?

Merk je dat je kind de laatste tijd veel minder eet, flauwvalt, duizelig is of er erg slecht uitziet? Wacht dan niet. Neem contact op met de huisarts of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.

Vertrouwen kun je herstellen

Misschien voelt je kind zich betrapt, en jij je een spion. Dat is ongemakkelijk. Maar eerlijk zijn over wat je zag en waarom je je zorgen maakt, is uiteindelijk een vorm van respect. Vertrouwen groeit niet door weg te kijken. Het groeit doordat je kind merkt dat jij er blijft, ook nu.

Lees ook

Wil je overleggen hoe je dit met je kind aanpakt? Plan een gesprek bij ISA Power. Onze ervaringsdeskundigen weten hoe een eetstoornis van binnenuit voelt en denken met je mee.

Previous
Previous

Ik voel me schuldig als ik iets leuks ga doen voor mezelf

Next
Next

Hulp vragen aan je omgeving: wat kun je anderen concreet vragen?