Een vriendin vraagt of je zaterdag mee gaat wandelen. Of je partner stelt voor om samen uit eten te gaan, gewoon met z'n tweeën. Even ga je er bijna op in. En dan komt die stem.
"Hoe kan ik nou genieten, terwijl mijn kind zo worstelt?"
Misschien zeg je af. Of je gaat wel, maar zit er met je hoofd niet bij. Je kijkt steeds op je telefoon. Je lacht om een grapje en schrikt dan van jezelf. Mag dit eigenlijk wel?
Als je dit herkent: je bent niet de enige. Bijna elke moeder en vader van een kind met een eetstoornis kent dit schuldgevoel. In dit artikel lees je waar het vandaan komt, waarom het je niet helpt, en hoe je weer een beetje ruimte maakt voor jezelf. Zonder dat het voelt alsof je je kind in de steek laat.
Waarom voel ik me schuldig als ik iets leuks doe?
Omdat je van je kind houdt. Zo simpel en zo ingewikkeld is het. Als je kind lijdt, voelt het onnatuurlijk dat jij het goed hebt. Alsof je plezier iets afneemt van de zorg die je kind nodig heeft.
Daar komt nog iets bij. Een eetstoornis neemt het hele gezin in beslag. Maaltijden, afspraken, zorgen 's nachts. Na een tijdje draait je leven er bijna helemaal om. Dan voelt iets doen voor jezelf als een uitstapje uit je rol. En die rol, de ouder die alles op alles zet, is je houvast geworden.
Herken je deze gedachten?
"Als ik nu wegga en er gebeurt iets, vergeef ik het mezelf nooit."
"Wat zullen anderen denken als ze mij zien lachen op een terras?"
"Mijn kind kan ook niet gewoon genieten. Waarom zou ik het dan wel mogen?"
"Eerst moet het beter gaan. Daarna is er weer tijd voor mij."
Het zijn begrijpelijke gedachten. Maar ze kloppen niet helemaal.
Helpt het je kind als jij jezelf wegcijfert?
Nee. Hoe logisch het ook voelt, je kind heeft er niets aan als jij opbrandt. Herstel van een eetstoornis duurt vaak lang. Het is geen sprint, maar een lange tocht met goede en zware weken. Je kind heeft je vandaag nodig, maar ook over een halfjaar en over een jaar.
Een ouder die alleen nog maar zorgt, raakt leeg. Je wordt prikkelbaar, je slaapt slecht, je hebt minder geduld aan tafel. Dat merkt je kind. En vaak voelt je kind zich daar dan weer schuldig over: "Door mij is mama zo moe." Zo houden jullie elkaar onbedoeld vast in hetzelfde patroon.
Goed voor jezelf zorgen is geen verraad aan je kind. Het is een manier om er te kunnen blijven.
Wat leert je kind ervan als jij goed voor jezelf zorgt?
Meer dan je denkt. Een eetstoornis gaat vaak over strenge regels, over niet mogen genieten, over jezelf iets ontzeggen. Je kind moet in herstel juist leren dat het mag voelen wat het nodig heeft. Dat rust, plezier en zachtheid erbij horen.
Als jij laat zien dat je af en toe iets voor jezelf doet, geef je precies dat voorbeeld. Zonder één woord te zeggen vertel je: je mag er zijn, ook als het moeilijk is. Je mag ook genieten als niet alles goed gaat. Dat is misschien wel een van de mooiste lessen die je je kind kunt geven.
Hoe ga je om met dat schuldgevoel?
Schuldgevoel verdwijnt meestal niet vanzelf. Maar je kunt er wel anders mee omgaan. Een paar dingen die ouders helpen:
Benoem het. Zeg tegen jezelf: "Ik voel me schuldig, en dat is omdat ik om mijn kind geef." Je hoeft het gevoel niet weg te duwen. Je hoeft er alleen niet naar te luisteren.
Begin klein. Je hoeft niet meteen een weekend weg. Een kop koffie op een bankje, een halfuur in de tuin, een rondje fietsen. Kleine momenten tellen ook.
Plan het in. Zet het in je agenda, net als een afspraak bij de behandelaar. Dan wordt het iets vanzelfsprekends, in plaats van iets wat je moet verdienen.
Spreek af wie er is. Regel dat je partner, een opa of oma of een vriendin er is als jij even weg bent. Dan hoef je niet steeds op je telefoon te kijken.
Vertel het je kind. "Ik ga even wandelen met Linda, over een uurtje ben ik terug." Daarmee laat je zien dat het normaal is. Veel kinderen vinden het fijn om te merken dat hun ouder niet alleen maar met hen bezig is.
Let op wat het je brengt. Merk na afloop op hoe je je voelt. Vaak ben je rustiger, liever, geduldiger. Dat is geen toeval.
"Maar het gaat nu echt even niet"
Soms is het crisis. Je kind is opgenomen, of het gaat lichamelijk slecht. Dan kan een uitje voor jezelf onmogelijk voelen, en dat is ook logisch. Zelfzorg hoeft dan niet groot te zijn. Het kan ook betekenen: op tijd naar bed gaan. Een vriendin bellen die gewoon luistert. Iemand anders laten koken. Even huilen onder de douche.
Zorg dat er in die periodes iemand is die naar jou kijkt. Want als jij je zorgen maakt om je kind, wie maakt zich dan zorgen om jou?
En wat als mijn partner er anders over denkt?
Het komt vaak voor dat de ene ouder het makkelijker vindt om even afstand te nemen dan de andere. Dat kan wrijving geven. "Hoe kun jij nou gaan sporten?" Of andersom: "Jij gunt jezelf ook nooit iets."
Praat erover op een rustig moment, niet midden in de spanning. Spreek af dat jullie elkaar om de beurt ruimte geven. Zo hoeft niemand zich schuldig te voelen, en blijven jullie samen een team. Je kind heeft juist baat bij twee ouders die het volhouden.
Wanneer is het tijd om hulp te zoeken voor jezelf?
Merk je dat je al weken niet meer slaapt, dat je nergens meer van geniet, of dat je je somber of opgejaagd voelt? Dan is het tijd om ook voor jezelf steun te zoeken. Dat is geen teken van zwakte. Het is verstandig.
Praten met iemand die het zelf heeft meegemaakt, kan veel lucht geven. Onze ouderbegeleiders zijn moeders van een kind met een eetstoornis of zijn er zelf van hersteld. Zij weten hoe dit schuldgevoel voelt, en helpen je om weer adem te halen. Dat is specialistische begeleiding als aanvulling op de zorg die je kind krijgt. Maak je je zorgen over je eigen gezondheid, neem dan ook contact op met je huisarts.
Jij mag ook genieten
Je liefde voor je kind wordt niet kleiner als je even lacht. Je zorg wordt niet minder als je een middag weg bent. Integendeel. Elke keer dat je jezelf een moment gunt, laad je op voor de weg die nog komt.
Dus ga die wandeling maken. Drink die koffie. Zeg ja tegen dat etentje. Niet ondanks je kind, maar ook voor je kind. En vooral: voor jezelf. Want jij telt ook mee.
Lees ook
Zoek je een plek waar ook jij gesteund wordt? Het BUDDY UP ouder- en naastenprogramma is er speciaal voor ouders en naasten.