Weer staat het bord halfvol. Weer zit je kind met de vork in de aardappels te prikken. Je zucht en denkt: hij was altijd al zo. Een moeilijke eter. Dat groeit er wel uit.
Misschien is dat ook zo. Veel kinderen zijn een tijd kieskeurig. Maar soms is "moeilijke eter" een label dat te lang blijft hangen, terwijl er iets anders speelt. Twee ouders die op deze site schreven, weten daar alles van.
Misschien herken je dit:
"Hij was altijd al een slechte eter. Dat groeit er wel uit, toch?"
"Elke maaltijd is gedoe. Ik ben het zo zat."
"Iedereen zegt dat ik strenger moet zijn."
"Zou het nog overwaaien? Of wacht ik te lang?"
"Ik moest maar wat harder zijn"
Jeanette heeft een dochter die op latere leeftijd ernstig ziek werd door anorexia. Achteraf zag ze dat het al veel eerder begon, rond het vijfde jaar. Haar dochter werd gepest op school en begon te knoeien met eten. Aan tafel was er altijd ruzie, wat Jeanette ook kookte.
"het werd toen niet gezien als een eetstoornis, zij was een moeilijke eter en ik moest maar wat ‘harder’ zijn"
Dat zinnetje zegt veel. Jeanette zocht hulp, maar kreeg te horen dat het aan haar opvoeding lag. Pas jaren later, na een zware tegenslag, kwam de eetstoornis in volle hevigheid naar boven.
Ook de moeder van Rowan, die op zijn twaalfde een eetstoornis kreeg, keek terug:
"Sinds zijn geboorte is Rowan al een slechte eter, maar we hadden de hoop dat dit nog weleens beter werd."
Twee verschillende kinderen, twee verschillende verhalen. Maar in allebei is te zien hoe makkelijk het label "moeilijke eter" de echte vraag verbergt.
Wat is het verschil?
Er is geen simpele test. Maar er zijn wel vragen die je kunt stellen. Kieskeurig eten is meestal vervelend, maar niet beangstigend. Bij een eetstoornis zit er vaak angst, dwang of een duidelijke verandering achter.
Meer kans op gewoon kieskeurig:
Je kind eet weinig variatie, maar wel genoeg.
Je kind groeit en ontwikkelt zich goed.
Er is geen paniek bij nieuw eten, eerder gezeur of weigeren.
Het gedrag is al jaren hetzelfde en wordt niet erger.
Reden om beter te kijken:
Je kind eet duidelijk minder dan vroeger, of laat steeds meer weg.
Er komen regels bij: alleen "gezond", niet na een bepaald tijdstip, geen vet.
Je kind raakt in paniek, huilt of wordt boos als iets anders gaat dan gepland.
Je kind is bang om te stikken, over te geven of ziek te worden van eten.
Je kind valt af, groeit minder of is vaak moe, koud of duizelig.
Je kind praat over dik zijn, ook al is dat niet zo.
Er is iets ingrijpends gebeurd, zoals pesten, verlies of een scheiding.
Let vooral op verandering. Een kind dat altijd al weinig variatie at, maar nu ook dat kleine rijtje laat vallen, vraagt om aandacht. Herken je meerdere punten? Dan is het verstandig om het met de huisarts te bespreken. Lees ook waarom je kind vreemd doet met eten en de signalen van een eetstoornis bij je kind.
Niet elke eetstoornis gaat over dun willen zijn
Veel ouders denken bij een eetstoornis aan een tienermeisje dat wil afvallen. Maar bij jonge kinderen ziet het er vaak anders uit. Sommige kinderen eten weinig uit angst, bijvoorbeeld na een keer verslikken of overgeven. Anderen eten maar een heel klein aantal dingen, omdat geur, smaak of structuur ondraaglijk voelt. Er is dan geen angst om dik te worden, maar wel een groot probleem met eten.
Voor die vorm bestaat een aparte naam: ARFID. Lees daarover meer op ARFID bij je kind.
En soms gaat het wel om controle, ook bij jonge kinderen. Een oud artikel op deze site zei het zo:
"Ouders zien de eetstoornis als een probleem, het kind echter als een oplossing."
Een kind dat gepest wordt, zich onzeker voelt of iets verdrietigs meemaakt, kan in eten iets vinden wat het wel kan beheersen. Dat maakt het zo lastig: je kind wil het niet zomaar loslaten.
Waarom een jong kind extra aandacht nodig heeft
Kinderen zijn nog in de groei. Bij een eetstoornis kan dat in gevaar komen. Een kind dat te weinig eet, kan minder groeien en zich minder goed ontwikkelen. Ook het lichaam van een jong kind kan sneller in de problemen komen dan dat van een volwassene.
Dat is geen reden voor paniek, maar wel om niet te lang af te wachten. Laat de huisarts of kinderarts meekijken naar de groei. Zie je flauwvallen, sufheid, duizeligheid of een kind dat niet meer drinkt? Bel dan dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.
Lees meer over eetstoornissen bij jonge kinderen.
Wat kun je zeggen?
Tegen je kind:
"Ik zie dat eten soms eng voor je is. Wil je vertellen wat er dan gebeurt in je buik of je hoofd?"
"Je hoeft niet alles lekker te vinden. Ik wil wel weten of er iets is wat je bang maakt."
"Is er op school iets gebeurd? Je mag het me altijd vertellen."
Tegen de huisarts:
"Mijn kind was altijd een moeilijke eter, maar de laatste maanden is het veranderd. Ik wil graag dat er iemand meekijkt."
"Ik maak me zorgen. Ik wil niet horen dat ik strenger moet zijn, ik wil weten of er meer speelt."
Wat helpt wel en wat niet
Wat helpt:
Rust aan tafel. Geen strijd om elke hap.
Vaste eetmomenten en samen eten.
Nieuwsgierig zijn naar de angst achter het weigeren.
Op tijd hulp vragen als het verandert of erger wordt.
Wat niet helpt:
Dwingen, straffen of belonen met eten.
Opmerkingen over dik of dun, ook als grapje.
Jezelf de schuld geven omdat je "niet streng genoeg" was.
Blijven wachten tot het er vanzelf uitgroeit als je een verandering ziet.
Wat als anderen zeggen dat je overdrijft?
Opa en oma vinden dat je kind gewoon verwend is. De juf zegt dat het bij die leeftijd hoort. Een kennis vertelt dat haar zoon ook nooit groente at, en kijk hem nu. Allemaal goedbedoeld. En allemaal reden om aan jezelf te gaan twijfelen.
Jeanette kreeg te horen dat ze harder moest zijn. De moeder van Rowan kreeg van een arts te horen dat ze over een maand maar terug moest komen. Beide moeders voelden dat het niet klopte. Ze hadden gelijk.
Je kent je kind het best. Jij ziet de kleine veranderingen, de spanning voor het eten, de smoesjes. Schrijf op wat je ziet, met data erbij. Dat helpt jou om je twijfel te ordenen, en het helpt een arts om je serieus te nemen. Wordt je zorg weggewuifd terwijl je ziet dat het erger wordt? Dan mag je om een second opinion of een verwijzing vragen.
Je hoeft het niet zeker te weten
Je hoeft geen diagnose te stellen om hulp te vragen. Je hoeft ook niet zeker te weten of je kind een eetstoornis heeft. Twijfel is genoeg. Jeanette en de moeder van Rowan wisten allebei dat er iets niet klopte. Ze werden lang niet gehoord.
Jeanette steunde haar dochter vijftien jaar lang. Haar dochter won de strijd. Als je nu twijfelt, hoef je niet zo lang te wachten. Vertrouw op wat je ziet, en vraag een professional om mee te kijken.
Lees ook
Twijfel je of het meer is dan kieskeurig eten? Plan een gesprek bij ISA Power. We luisteren naar wat je ziet en denken mee over een volgende stap, naast de huisarts.