Broers en zussen: hoe houd je het gezin in balans?

Al je aandacht gaat naar je kind met de eetstoornis. De maaltijden, de afspraken, de zorgen. En ondertussen merk je dat je andere kinderen stiller worden. Of juist bozer. Misschien zegt je jongste: "Het gaat hier altijd alleen maar over haar."

Wanneer heb ik eigenlijk voor het laatst gewoon iets leuks gedaan met mijn zoon?

Het steekt, want je weet dat het waar is. Je doet je best, maar je kunt jezelf niet in stukken scheuren. Dat hoeft ook niet. Wel kun je een paar dingen doen waardoor ook je andere kinderen zich gezien voelen.

Hoe ervaren broers en zussen een eetstoornis?

Broers en zussen zien veel: ruzies aan tafel, huilende ouders, een broer of zus die verandert. Ze hebben vaak gemengde gevoelens:

  • Zorgen. Ze zijn bang dat hun broer of zus heel ziek wordt.

  • Boosheid. Over de aandacht die naar één kind gaat, of over de sfeer thuis.

  • Schuldgevoel. Omdat ze boos zijn, of omdat het met hen wel goed gaat.

  • Schaamte. Bijvoorbeeld als vrienden vragen waarom hun zus zo veranderd is, of op een verjaardag waar hun broer niets eet.

  • Eenzaamheid. Ze willen jou niet nog meer belasten, dus houden ze het voor zich.

In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, vertellen broers en zussen zelf hoe het voor hen was. Hun woorden zijn eerlijk. Soms ongemakkelijk eerlijk. Een broer zegt:

"Iedereen maakte zich zorgen om haar en hield rekening met haar, maar soms vond ik haar zo egoïstisch."

Broer Luuk

Misschien schrik je van zo'n zin. Maar het is een heel normale reactie. Een broer of zus ziet vooral de buitenkant: iemand die alle aandacht krijgt, de sfeer bepaalt en nergens aan mee lijkt te doen. Dat de eetstoornis geen keuze is, snapt een kind niet altijd. Laat die boosheid er zijn. Daarna kun je uitleggen wat er speelt.

Waarom zeggen ze niet wat ze voelen?

Je ziet het aan kleine dingen. Je oudste ruimt zonder iets te zeggen de tafel af. Je jongste zit 's avonds ineens op de rand van je bed, maar zegt niet waarom.

Veel broers en zussen sparen hun ouders. Ze zien hoe moe en verdrietig je bent. Dan willen ze er niet ook nog een probleem bij geven. Sommige kinderen worden extra lief en "makkelijk", om het thuis niet zwaarder te maken. Dat lijkt fijn, maar ook zij hebben aandacht nodig. Juist zij.

Een zus vertelt:

"Mijn ouders doen heel erg hun best voor mijn zusje en voor ons. [...] Ze doen heel erg hun best. maar soms voel ik me toch erg alleen."

Zus Isa

Ze ziet hoe hard haar ouders werken. En tegelijk voelt ze zich alleen. Allebei is waar. Dat maakt het zo belangrijk om er zelf naar te vragen, ook als je denkt dat het goed gaat.

Een eenvoudige tip uit het boek: vraag broers en zussen regelmatig "En hoe is het nu met jou?" Niet één keer, maar steeds weer. Ze vertellen niet alles uit zichzelf, juist om jou te sparen.

Wat hebben broers en zussen nodig?

  • Uitleg die past bij hun leeftijd. Vertel eerlijk dat hun broer of zus ziek is, en dat niemand daar de schuld van heeft. Jonge kinderen hebben genoeg aan een eenvoudige uitleg, oudere willen soms meer weten.

  • Ruimte voor alle gevoelens. Ook boosheid en jaloezie mogen er zijn.

  • Eigen tijd met jou. Plan bewust tijd met elk kind apart. Een uurtje samen iets leuks doen betekent veel.

  • Hun eigen leven. Hobby's, vrienden en uitjes gaan gewoon door.

  • Geen extra verantwoordelijkheid. Broers en zussen zijn geen hulpouders. Vraag ze niet om op te letten wat hun broer of zus eet, of om iets geheim te houden.

Mogen broers en zussen hun eigen grenzen aangeven?

Ja. Ook dat staat in BUDDY UP: laat broers en zussen kind zijn. Ze mogen zeggen dat ze iets niet willen, ook tegen hun zieke broer of zus. Bijvoorbeeld dat ze niet steeds ruzie aan tafel willen, of dat hun kamer van hen is.

Dat voelt misschien hard. Maar het is gezond. Een broer of zus die eigen grenzen mag hebben, hoeft minder op te kroppen. En voor je kind met de eetstoornis is het ook goed om te merken dat niet alles om het eetprobleem draait.

Kan de band tussen broers en zussen herstellen?

Een eetstoornis kan veel afstand geven tussen broers en zussen. Maar die afstand hoeft niet blijvend te zijn. Een zus vertelt in het boek over het moment dat het weer anders werd:

"Toen heb ik haar voor het eerst in 2 jaar weer geknuffeld. Doordat zij kwetsbaar werd kon ik weer liever zijn tegen haar. [...] Ook als ze niet perfect was hielden wij van haar."

Zus Mees

Wat je hier ziet: het kwam terug toen er ruimte was voor kwetsbaarheid. Niet door te forceren, maar doordat iemand liet zien hoe het echt met haar ging. Als ouder kun je dat niet maken. Wel kun je een thuis bieden waar gevoelens mogen bestaan, zodat dit soort momenten een kans krijgen.

Wat vertel je broers en zussen over de eetstoornis?

Kinderen vullen gaten in met hun eigen fantasie. Als niemand iets uitlegt, gaan ze zelf verklaringen bedenken. Soms zijn die veel enger dan de werkelijkheid. Of ze denken dat het hun schuld is, omdat ze eens iets lelijks zeiden.

Leg dus uit wat er aan de hand is, in woorden die bij hun leeftijd passen. Bijvoorbeeld: "Je zus vindt eten heel eng geworden. Dat komt doordat ze zich vanbinnen niet goed voelt. Ze kiest er niet voor. Wij zorgen samen met hulpverleners dat het beter wordt."

Vertel ook wat zij wel en niet hoeven te doen. Ze hoeven niets op te lossen, niets te verbergen en niets te controleren. Ze mogen gewoon broer of zus zijn. Dat is al genoeg.

Wat kun je zeggen?

  • "En hoe is het nu eigenlijk met jou? Niet met je zus, met jou."

  • "Ik weet dat het nu veel over je zus gaat. Jij bent net zo belangrijk voor mij."

  • "Je mag boos zijn. Op de eetstoornis, op mij, op alles. Ik kan dat hebben."

  • "Je hoeft niet op je broer te letten. Dat is onze taak, niet die van jou."

  • "Je mag gewoon plezier hebben, ook als het thuis zwaar is. Daar hoef je je niet schuldig over te voelen."

Kinderen vertellen vaak pas later wat ze voelen. Tijdens het afwassen, in de auto, vlak voor het slapen. Blijf vragen, en luister als het antwoord komt.

Praktische handvatten voor balans

  • Houd vaste gezellige momenten. Een spelletjesavond, samen een film, een wandeling op zondag. Momenten waarop het niet over de eetstoornis gaat.

  • Wissel af met je partner. Terwijl de een bij het zieke kind is, doet de ander iets met de andere kinderen.

  • Betrek een vertrouwde volwassene. Een opa, oma, tante of buurvrouw kan voor een broer of zus een extra steunpunt zijn.

  • Vertel het aan school. Leerkrachten van broers en zussen kunnen beter opletten als ze weten wat er thuis speelt.

  • Let op stille signalen. Vaak bij vrienden slapen, slechte cijfers, hoofdpijn of buikpijn kunnen tekenen zijn dat een broer of zus het zwaar heeft.

Je doet het niet perfect, en dat hoeft ook niet

Ik schiet tekort, aan alle kanten.

Iedereen altijd evenveel aandacht geven is onmogelijk. Zeker als één kind heel ziek is. Dat is geen falen. Wat helpt, is dat je het hardop benoemt. Kinderen kunnen veel hebben als ze weten dat je het ziet.

Ook voor jou is het zwaar om alle ballen in de lucht te houden. Bij ISA Power begeleiden ervaringsdeskundigen niet alleen de persoon met de eetstoornis, maar ook gezinsleden. Niet als vervanging van behandeling, maar als aanvulling.

Samen sterker

Een eetstoornis zet een gezin onder druk. Maar veel gezinnen vertellen achteraf dat ze ook iets hebben gewonnen: ze praten eerlijker, ze weten beter wat ze aan elkaar hebben. Broers en zussen kunnen, als ze gezien worden, een bron van steun en gewoonheid zijn. En dat gewone leven is voor iedereen in het gezin, ook voor je kind met de eetstoornis, heel waardevol.

Lees ook

Wil je meer ideeën om thuis de balans te bewaren? Download het gratis e-book 25 tips voor ouders.

Previous
Previous

Hoe zorg ik voor mezelf als mijn kind ziek is?

Next
Next

Wij zijn het als ouders niet eens: hoe trekken we samen op?