Invloed hebben zonder controle: loslaten zonder op te geven

Je weet precies hoe laat je kind de deur uitging. Je hebt in de prullenbak gekeken. Je hebt de geschiedenis op de laptop nagelopen. Je hebt drie keer gevraagd of het gegeten heeft op school. En toch heb je geen idee hoe het echt gaat. Je bent moe. Zo moe. Als ik niet oplet, wie doet het dan?

Misschien heeft iemand gezegd dat je moet leren loslaten. En misschien dacht je toen: hoe dan? Als ik loslaat, valt mijn kind.

Dat is een heel begrijpelijke gedachte. Loslaten betekent hier ook niet wat je misschien denkt.

Waarom ga je zo controleren?

Omdat je bang bent. Controle geeft het gevoel dat je iets kunt doen. Dat je het onheil kunt tegenhouden. Bij een eetstoornis, waar zoveel buiten je macht ligt, is dat een logische reactie.

Het probleem is dat controle je uitput. En dat het vaak averechts werkt. Je kind voelt zich bekeken, gaat meer verbergen, en jij gaat nog meer controleren. Zo ontstaat een cirkel waar niemand beter van wordt.

In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer, komt dit steeds terug. Ouders die zich ontpoppen tot controleur, merken dat het vertrouwen van hun kind afneemt en de relatie verzuurt. Hoe harder je aan het touw trekt, hoe harder het eetprobleem terugtrekt. Isabelle zegt het kort: wees ouder, geen politieagent.

Wat is het verschil tussen invloed en controle?

Controle is proberen te bepalen wat je kind doet, denkt of voelt. Dat lukt bij een eetstoornis vrijwel nooit. Je kunt herstel niet afdwingen.

Invloed is alles wat je doet om de kans op herstel groter te maken. Een veilige sfeer thuis, er zijn, steunen, de juiste hulp zoeken, grenzen stellen waar dat nodig is. Daar heb je heel veel van.

Loslaten betekent dus niet dat je je kind laat vallen. Het betekent dat je stopt met vechten tegen wat je niet in de hand hebt, zodat je energie overhoudt voor wat je wel kunt doen. Het boek noemt dat ook wel: de machteloosheid leren verdragen, in plaats van ertegen te vechten.

Hoe voelt loslaten voor een ouder?

Eng. Laten we daar eerlijk over zijn. Je kind gaat de deur uit naar een vriendin, en jij staat nog even achter het raam te kijken. Heeft ze iets gegeten? Moet ik het vragen? Nee, niet vragen. Loslaten betekent dat je je eigen angst voelt, en er niets mee doet. Geen extra vraag, geen blik in de prullenbak. Alleen maar wachten en vertrouwen.

Een moeder zegt het in BUDDY UP in één zin:

"Ondanks mijn eigen angst laat ik haar toch steeds meer los."

Moeder

Let op de woorden. Ondanks de angst. Toch. Steeds meer. De angst gaat niet eerst weg, waarna het loslaten makkelijk wordt. Het loslaten gebeurt terwijl je bang bent. Stap voor stap, niet in één keer.

Dat is ook geruststellend. Je hoeft niet te wachten tot je je rustig voelt. Je mag beginnen met een klein stukje, en de angst gewoon meenemen.

Waarom hoort loslaten bij herstel?

Isabelle beschrijft in BUDDY UP een Recovery Roadmap: zeven fases die veel kinderen doorlopen in hun herstel. Van ontkenning, via erkenning en therapie, naar de fase waarin je kind het eetprobleem echt wil loslaten. Terugval hoort er ook bij.

De zesde fase heet Loslaten. Isabelle vergelijkt het met fietsen zonder zijwieltjes. Je kind gaat het zelf proberen. Het wiebelt, het valt misschien een keer. Maar het leert pas fietsen als iemand de zijwieltjes eraf haalt.

Voor jou als ouder geldt hetzelfde. Ook jij moet je zijwieltjes loslaten: de controle, het meekijken, het overnemen. Niet omdat het je kind niet meer aangaat, maar omdat je kind de ruimte nodig heeft om te ontdekken dat het zelf iets kan.

Hoe ziet loslaten eruit in de praktijk?

Het verschilt per situatie en per leeftijd. Bij een jong kind dat thuis herstelt, kan de behandelaar je juist vragen om veel te begeleiden. Dat is iets anders dan controleren uit angst. Bespreek met de behandelaar welke rol er nu van je gevraagd wordt.

Wat wel helpt:

  • Afspraken maken met de behandelaar over wat jouw taak is en wat niet.

  • De verantwoordelijkheid voor de behandeling bij de behandelaar laten.

  • Je kind vertrouwen geven op gebieden waar dat kan, ook al is het spannend.

  • Vragen stellen uit interesse, niet als verhoor.

  • Blijven verbinden, ook als het moeilijk is.

Wat je liever vermijdt:

  • In spullen, telefoons of prullenbakken zoeken naar bewijs, als dat niet is afgesproken.

  • Elke dag ondervragen over wat er gegeten is.

  • Eindeloos onderhandelen of touwtrekken over eten.

  • Het helemaal laten gaan uit uitputting, zonder afspraken.

  • Je kind laten merken dat je het opgeeft.

Waar begin je mee?

Loslaten in één keer werkt zelden. Het voelt te groot, voor jou en voor je kind. Kies liever één klein ding en oefen daarmee. Een paar voorbeelden:

  • Eén vraag minder per dag. Vraag 's middags niet meer hoe de lunch ging. Vraag hoe de toets was, of wie er naast je kind zat.

  • Eén plek waar je niet meer kijkt. De prullenbak, de telefoon, de zoekgeschiedenis. Spreek dit wel af met de behandelaar.

  • Eén moment per week zonder eet-gedoe. Een uur samen iets doen waarbij eten en herstel geen onderwerp zijn.

  • Eén taak die je teruggeeft. Laat je kind iets zelf regelen wat het kan, zoals een afspraak inplannen.

Merk wat er gebeurt. In je kind, en in jezelf. Vaak valt het mee. Soms is het moeilijk. Allebei is informatie, en allebei mag.

Wat als je partner er anders over denkt?

Het komt vaak voor dat de ene ouder meer wil loslaten dan de andere. De een vindt het tijd voor vertrouwen, de ander is te bang. Dan ontstaat er makkelijk spanning tussen jullie, en je kind voelt dat.

Probeer hierover samen te praten, zonder je kind erbij. Wat is voor ieder van jullie de grootste angst? Welke stap durven jullie allebei te zetten? Het hoeft niet dezelfde snelheid te zijn. Wel helpt het als jullie naar je kind één lijn trekken. Vraag de behandelaar mee te denken als jullie er samen niet uitkomen.

Wat kun je zeggen?

  • "Ik merk dat ik je de laatste tijd veel controleer. Dat komt doordat ik bang ben. Ik wil dat anders gaan doen."

  • "Ik vertrouw erop dat je met je behandelaar werkt aan je herstel. Ik ben er als je me nodig hebt."

  • "Ik ga niet meer elke dag vragen of je hebt gegeten. Wel wil ik dat je weet dat je altijd met me kunt praten."

  • "Ik laat je niet los. Ik laat alleen de dingen los die ik toch niet in de hand heb."

Wat als het misgaat als je loslaat?

Zie je wel, ik had het niet moeten loslaten. Dat is de grootste angst. En het kan gebeuren: je kind krijgt meer ruimte en het gaat even slechter. Dat betekent niet dat loslaten fout was. Herstel gaat met vallen en opstaan. Bespreek zulke momenten met de behandelaar en stel samen bij.

Grenzen blijven belangrijk. Zie je lichamelijke alarmsignalen, zoals flauwvallen, verwardheid of hartkloppingen? Dan grijp je in. Bel de huisarts of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112. Loslaten betekent nooit dat je wegkijkt bij gevaar.

Hoe zorg je dat jij het volhoudt?

Loslaten is moeilijk werk. Je moet je eigen angst verdragen zonder er iets mee te doen. Dat lukt beter als je zelf steun hebt. Iemand bij wie je je onrust kwijt kunt. Iets wat je energie geeft. Momenten waarop je even niet de ouder van een ziek kind bent.

Isabelle spreekt in BUDDY UP over je batterij. Wie de hele dag controleert, laat die batterij leeglopen. Wie een deel loslaat, krijgt ruimte om hem op te laden. Doe dus zonder schuldgevoel iets voor jezelf. Herstel is een marathon, en jij loopt mee.

Een andere vorm van liefde

Loslaten is geen opgeven. Het is vertrouwen geven terwijl je bang bent. Dat vraagt moed. En het laat je kind iets belangrijks zien: dat jij gelooft dat het zelf iets kan, ook nu. Dat geloof kan een stille kracht zijn in herstel.

Lees ook

Wil je leren hoe je steunt zonder te controleren? Het BUDDY UP ouder- en naastenprogramma geeft je handvatten om je rol als ouder op een nieuwe manier in te vullen.

Previous
Previous

Leven met de angst om je kind te verliezen

Next
Next

Na de behandeling: hoe ziet de tijd daarna eruit?