Je kind wordt 16 of 18: wat verandert er voor jou als ouder?

De verjaardag komt eraan. Iedereen praat over taart en een feestje. Jij denkt aan iets anders. Straks mag je kind zelf beslissen over de behandeling. Straks vertelt de behandelaar je misschien niets meer. Wat als je kind stopt? Wat als jij dan niets meer kunt doen?

Straks ben ik alleen nog de ouder in de wachtkamer.

Die angst is heel begrijpelijk. Een verjaardag verandert niets aan de eetstoornis, maar wel aan de regels. Het helpt om te weten wat er precies verandert, en wat niet.

Wat verandert er vanaf 16 jaar?

In Nederland beslist je kind vanaf 16 jaar zelf over zijn of haar behandeling. Je kind geeft zelf toestemming, en kan die ook weigeren. Je kind bepaalt ook in principe zelf wie informatie krijgt over de behandeling. Zorgverleners hebben een beroepsgeheim en mogen zonder toestemming van je kind niet zomaar alles met jou delen.

Tussen 12 en 16 jaar beslissen ouder en kind meestal samen. Onder de 12 beslis jij. De precieze regels kunnen per situatie verschillen. Vraag de behandelaar wat er voor jullie geldt, en wat er verandert rond de verjaardag.

Wat verandert er rond 18 jaar?

Bij 18 jaar is je kind meerderjarig. In de zorg betekent dat vaak een overstap van de jeugdzorg naar de zorg voor volwassenen. Dat kan een andere plek zijn, andere behandelaars, andere afspraken. Ook de manier van betalen verandert, omdat je kind dan zelf onder de zorgverzekering valt met een eigen risico.

Die overgang is voor veel gezinnen spannend. Er kan een wachttijd zijn, of een periode waarin nog niet alles geregeld is.

Wat blijft hetzelfde?

Jij blijft de ouder. Je liefde, je zorg en je invloed verdwijnen niet op een verjaardag. Ook al heb je minder te zeggen in de spreekkamer, je bent nog steeds een van de belangrijkste mensen in het leven van je kind.

En veel behandelaars vinden het belangrijk om ouders te betrekken, ook bij oudere kinderen. Dat gebeurt dan in overleg met je kind.

Mag mijn kind nog op mij leunen?

Ze moet het nu zelf doen, zeggen ze. Maar je ziet hoe moe ze is als ze 's avonds op de bank ligt.

Ja. Juist nu. Veel ouders horen dat een ouder kind het "voor zichzelf" moet doen. Dat klinkt logisch. Maar voor een kind dat diep in een eetprobleem zit, is dat vaak nog te veel gevraagd. Het gelooft zelf nog niet dat herstel kan. Het weet misschien niet eens of het wel beter wil worden.

In BUDDY UP, het boek van Isabelle Plasmeijer voor ouders en naasten, staat daarom een andere gedachte. Laat je kind een tijdje leunen op jouw kracht en jouw hoop. Jij gelooft erin, ook op de dagen dat je kind dat niet kan. Dat is geen controle. Dat is een stevige rug waar je kind tegenaan kan staan tot het zelf weer stevig staat.

Ook bij een kind van 17, 18 of 20 kan dat. Je beslist niet meer mee in de spreekkamer, maar je hoop mag je blijven uitstralen. Door wat je zegt, maar vooral door wie je bent.

Waar werk je eigenlijk naartoe?

Het boek beschrijft herstel in zeven fases, de Recovery Roadmap. Eén van de laatste fases heet loslaten. Isabelle vergelijkt dat met fietsen zonder zijwieltjes. Je kind gaat het steeds meer zelf doen. Jij loopt nog een stukje mee, en laat dan langzaam los.

Dat geldt niet alleen voor het eten. Het gaat ook om leren hoe je met je gevoelens omgaat, en bij wie je terechtkunt als het zwaar is. Een jonge vrouw die herstelde van anorexia vertelt in BUDDY UP hoe dat er voor haar uitziet:

"Als ik me alleen voel dan ga ik naar vriendinnen of familie. Voel ik me verdrietig, dan huil ik bij iemand uit. Heb ik even liefde nodig, dan vraag ik mijn moeder om een knuffel."

Chantal, overwinnaar van anorexia

Dat is misschien wel het mooiste doel van deze overgang. Niet dat je kind jou niet meer nodig heeft. Wel dat het zelf weet wat het nodig heeft, en durft te vragen. Ook aan jou.

Hoe bereid je de overgang voor?

Begin er ruim van tevoren mee. Liever een half jaar dan een week.

  • Bespreek het met de behandelaar. Vraag hoe de overgang naar de volwassenenzorg eruitziet en wanneer jullie die gaan regelen.

  • Bespreek het met je kind. Vraag hoe je kind wil dat jij betrokken blijft.

  • Maak afspraken over informatie. Wat mag jij blijven horen? Mag jij bij gesprekken zijn? Leg het vast als dat kan.

  • Zorg voor een plan voor als het misgaat. Wat doen jullie bij terugval? Wie belt wie?

  • Breng het netwerk in kaart. Wie zijn de mensen bij wie je kind terechtkan, naast jou? Vrienden, familie, een coach, een mentor.

Wat kun je zeggen?

  • "Je wordt binnenkort 16. Dan mag je zelf meer beslissen over je behandeling. Hoe wil je dat ik betrokken blijf?"

  • "Ik wil je niet controleren. Ik wil wel weten hoe het gaat, zodat ik je kan steunen."

  • "Mag ik af en toe mee naar een gesprek? Jij bepaalt wanneer."

  • "Als jij het even niet meer gelooft, dan geloof ik het voor ons allebei."

  • "Wat er ook gebeurt, ik blijf je ouder. Je kunt altijd bij me terecht."

Wat als je kind je buitensluit?

De deur van de spreekkamer gaat dicht. Jij blijft zitten met een tijdschrift dat je niet leest. Wat zouden ze nu bespreken?

Dat kan pijnlijk zijn. Soms zegt je kind nee tegen informatie delen, of stopt het zelfs met behandeling. Je kunt dat niet afdwingen.

Wat wel helpt:

  • Je eigen zorgen wel delen met de behandelaar. Luisteren mag een behandelaar altijd, ook als hij jou niets mag vertellen.

  • Contact houden, ook over gewone dingen.

  • Zelf steun zoeken, zodat je dit niet alleen draagt.

Wat je liever vermijdt:

  • Je kind onder druk zetten om toestemming te geven.

  • Achter de rug van je kind om informatie proberen te krijgen.

  • Contact verbreken uit boosheid of onmacht.

Een nee van nu is geen nee voor altijd. Veel jongeren komen later terug op die keuze, zeker als ze merken dat hun ouders hun grenzen respecteren en toch blijven.

Wat als er een gat valt tussen de oude en nieuwe zorg?

Dat gebeurt helaas vaker dan je zou willen. De jeugdzorg stopt, de volwassenenzorg is nog niet begonnen. Of er is een wachttijd bij de nieuwe plek. Voor een kind dat net wat stappen had gezet, kan zo'n periode spannend zijn.

Vraag de huidige behandelaar op tijd wat er gebeurt als de overstap niet naadloos lukt. Is er een overbrugging mogelijk? Kan de huisarts een rol spelen? Wie is het aanspreekpunt in de tussentijd?

Je mag ook kijken naar aanvullende steun. Begeleiding door een ervaringsdeskundige, een inloophuis of contact met lotgenoten kan naast de reguliere zorg veel houvast geven. Dat vervangt de behandeling niet, maar het zorgt ervoor dat je kind er in die periode niet alleen voor staat.

Hoe houd je jezelf staande?

Een kind dat volwassen wordt met een eetprobleem, raakt jou ook. Je verliest een stuk regie, en dat kan voelen als machteloosheid. Zoek voor jezelf iemand bij wie je dat kwijt kunt. Een partner, een vriend, andere ouders die dit ook meemaken. Jouw hoop kan alleen blijven branden als iemand ook op jou let.

Bij lichamelijk gevaar

Ook als je kind volwassen is, mag en moet je in actie komen als je ernstige lichamelijke zorgen hebt. Neem dan contact op met de huisarts of de huisartsenpost. Bij acuut gevaar bel je 112.

Een nieuwe rol, geen kleinere

Je rol verandert. Van regisseur naar steunpilaar. Dat voelt als loslaten, en dat is ook moeilijk. Maar een kind dat zelf mag kiezen en weet dat jij er bent, heeft vaak meer aan je dan een kind dat zich gecontroleerd voelt. Voor juridische details per situatie vraag je de behandelaar. Voor jezelf mag je weten: je doet ertoe.

Lees ook

Wil je samen met een ervaringsdeskundige kijken hoe je betrokken blijft als je kind ouder wordt? Plan een gesprek bij ISA Power. We denken met je mee, aanvullend op de zorg die je kind krijgt.

Previous
Previous

Als je kind zichzelf ook pijn doet

Next
Next

Op bezoek tijdens een opname: hoe doe je dat?